Malaza Clan Names, History & Origin

Malaza Clan Names Are As Follows:

History of Malaza in English (for Swati version scroll down)

In the beginning, the Malaza clan lived at Luhleko under the authority of the Maseko chief. When Somhlolo came to power, the head of the Malaza clan was Shelewa Malaza.

The Malaza people later moved from Luhleko to Motshane, near modern-day Mbabane. By this time, they were led by Shelewa’s son, Bhekani. At Motshane, they settled at EKugacweni, within the royal residence of Chief Londundulu Nkhosi.

Today, however, the Malaza clan is scattered throughout Swaziland (Eswatini). While at Luhleko, the Malaza and the Maseko together were known as the Emangqamane (the Ngqamane). Other clans living at Luhleko at that time included the Mbhokane (Gama) and the Ngozo. All of these groups were under Maseko rule.

When Somhlolo emerged as a leader, the Maseko and the Malaza united to fight against him. The conflict arose as follows: Somhlolo gave a young woman to the Maseko chief. When she returned home for a visit, the Maseko people washed the Sidvwaba (the traditional women’s dress) and, in doing so, soiled it. Somhlolo’s people saw this as an insult to their daughter and attacked the Maseko. The Maseko were defeated, along with their allies—including the communities settled at Luhleko. Following this defeat, the Malaza could no longer cooperate with the Maseko and departed for Motshane. The Maseko remained at Luhleko.

Led by Bhekani Malaza, the Malaza people left Luhleko to seek refuge elsewhere. At Motshane, they came under the protection of the local chief, Londunduna Nkhosi, whose descendants still rule the area today.

Like other Swazi people, the Malaza were integrated into the Swazi regimental system. They frequently attended the royal homestead at Ludzidzini.

The Malaza clan praise/surname is as follows: Malaza, NaboNkhosi, Nabofodvulubovu, Nabondzab’uvajimako, yeviwa ngu Mshengu waShabalala, yathi isesangweni yaphangalala, Ngqamane, Mbulunga lomuhle…

In the past, the Malaza did not intermarry with the Maseko, Ngozo, or Mbhokane clans, but that restriction no longer applies today.

When the Malaza arrived at Motshane, they were still under the leadership of Bhekani, son of Shelewa. Bhekani is remembered for his skill in making hoes. After him, his grandson Mahlanya became the most important figure in the Malaza clan. Mahlanya fathered Shizela, who fathered Vavaha—a man who later disappeared from home and never returned.

Swati version:

Ekuqaleni, luhlobo lwakwaMalaza lwalusahlala eLuhleko ngaphansi kwenkosi yakwaMaseko. Ngesikati sofika kwaSomhlolo, umuntfu weluhlobo lwakwaMalaza lobekangumholi bekunguShelewa Malaza. Bayesuka bafuduka eLuhleko baya eMotshane, eduze neMbabane yanamuhla. Ngalesikhatsi, baholwa nguBhekani, indvodzana yaShelewa. EMotshane bahlala eKugacweni, emkhayeni wenkosi yalapho, iNkhosi Londundulu Nkhosi.

Namuhla nje, luhlobo lwakwaMalaza lusakatekile yonkhe indzawo yeSwatini. Ngesikhatsi baseLuhleko, Malaza naMaseko bahlala ndzawonye bewatiwa ngekutsi ngemaNgqamane (Ngqamane). Lolunye luhlobo lobelusendzaweni yaseLuhleko ngalesikhatsi bekunguMbhokane (Gama) naNgozo. Bonke bantfu laba bebangaphansi kweMaseko.

Ngesikhatsi kufika kwaSomhlolo, Malaza naMaseko bahlangana limbambano basilwa naSomhlolo. Imbangela yemphi beyiyi: Somhlolo wanikela inkosi yakwaMaseko ngentfombi. Ngesikhatsi leyo ntfombi iye ekhaya kute iyovakashela, bantfu bakwaMaseko bageza Sidvwaba (sidvwaba semadvukati) base bayangcolisa. Bantfu baSomhlolo bahlasela Maseko ngebangelokwehlisa inhlonipho yendvodzana yabo. Maseko bahlulwa, kanye nalamanye emaAllies abo (luhlobo lolwawuhlala eLuhleko). Ngemuva kwalolo lutfo, Malaza abasakwati kusebenzisana naMaseko, ngakho bahamba baye eMotshane. Maseko basala eLuhleko.

Luhlobo lwakwaMalaza, luholwa nguBhekani Malaza, lwashiya Luhleko luyofuna lelinye live. EMotshane lavumelwa yinkosi yalelo live, iNkhosi Londunduna Nkhosi, loludlala loluhla lwemakhosi lusabusa nanamuhla.

NjengaBonkhe bantfu beSwatini, Malaza bangeniswa ebusosheni beSwatini. Bavame kuhambahamba esigodlweni saseLudzidzini.

Sibongo sakwaMalaza siyatiwa ngalendlela: Malaza, NaboNkhosi, Nabofodvulubovu, Nabondzab’uvajimako, yeviwa nguMshengu waShabalala, yathi isesangweni yaphangalala, Ngqamane, Mbulunga lomuhle…

Endzabeni yangaphambili, Malaza bebengatsati naMaseko, Ngozo, kanye naMbhokane, kodvwa lamuhla lol umtsetfo awusasebenti.

Ngesikhatsi luhlobo lwakwaMalaza lufika eMotshane, lwawusaphetselwe nguBhekani, indvodzana yaShelewa. Bhekani waduma ngekwenta emageja. Ngemuva kwaBhekani, Mahlanya (umzukulu wakhe) waba ngumuntfu lobalulekile eMalaza. Mahlanya watala Shizela, lowatala Vavaha, lonyamalale ekhaya angakaze abuyele.

TAGA TESISWATI

TAGA TESISWATI

EMEHLO NAMABILI AYABONISANA.
Kuhle kuba nebantfu labakubonisako lapho wenta khona emaphutsa, ngako ungenyanyi uma umuntfu akutjela emaphutsa akho ngobe uyakulungisa kutsi wente lokungiko.

HAMBA SANDLA, BUYA SANDLA.
Kuyasitwana nanibantfu. Kungabi kutsi wena solo ucela lusito kepha umuntfu nasafuna lusito kuwe sewumlahlela tandla ngobe naye akayuphindza akusite.

LONKHE LIMASEKO MATSATFU.
Yonkhe indzawo inetinkhinga takhona. Wena ungatfutsa eNhlangano utsi uyekwakha eMbabane ngobe utsi kuncono khona, kantsi nakhona utawufike uhlangane netakhona lobungatati ngobe ungakahlali khona. Kususelwa ekutsini kadzeni bekuphekwa ngemlilo waphasi etiko. Lapha etiko-ke bekubekwa ematje lamatsatfu, emaseko, lebekutsi nome umlilo sewucimile wona abesolo abambe kushisa kushise nje nalandlini. Ngesintfu-ke bekubekwa emaseko lamatsatfu etiko, kute lapho bewutfola sekubekwe lesinye sibalo khona. Kuphindze kutsiwe lonkhe linabondozolwane balo.

NASOBHUZA UYAHLETJWA.
Kute lekungakhulunywa ngaye lakulomhlaba. Wonkhe umuntfu bakhona labamkhuluma kabi nome ngabe ulunge kanganani, nome angenta kahle kanganani. Kepha bakhona labatawubona emabala kuye. Kususelwa ekutsini Sobhuza abeyinkhosi beyitsandvwa kakhulu. Kepha nanaye bakhona bebamhleba.

SIBINDZI UYABULALA, SIBINDZI UYAPHILISA.
Ngemagama lankha lashiwo ngumuntfu losatidzelile, losatilahla ematsambo, losatsi akwenteke lokwentekako. Ngobe kulesinye sikhatsi nome ungati nome utawuphumelela kufuneka uvele wente sekuyobonakala khona ngobe nakaMakhanya kwatikhanyela. Ugwinye litje nje utsi sibindzi uyabulala, sibindzi uyaphilisa ngitawubona-ke lamuhla kutsi uyangibulala nome uyangiphilisa.

SILILO KASIPHELI.
NgesiSwati kulilela umuntfu lofele akupheli, ingci nje nangabe bewungekho mhla wekushonelwakwakhe. Nitakutsi mhla nibonana, ngeSiSwati, ucale umlilele, bese-ke niyachubeka niteka letinye.

TIBANJWA NGALETIKUDLAKO.
Wonkhe umuntfu unentfo layitsandza kakhulu. Uma-ke wena umfuna lapho amncane ngakhona tfola kwekutsi utsandzani, bese usebentisa loko lakutsandzako. Angitsi nje nemntfwana nabafuna angesabi kumbe usiwe kadokotela bavele bametsembise kutsi uma angenukhala bamtsengela emaswidi, nembala kuticinise kwemntfwana kuve leli lemaswidi.

TONKHE TITIBA TIYAWUGCWALA SIHLABATSI.
Kute lokungeke kuphele lakulomhlaba. Konkhe lokukhona kutawuhamba kushabalale.

UMTSAKATSI AKANCENGWA.
Umuntfu lomubi akancengwa ngesiSwati, ngobe nitabe solo nincengana naye asuke yena anente silo sengubo. Ngobe vele mubi ngusidlani, unenhlitiyo lembi.

TAGA TESISWATI 5

TAGA TESISWATI

EMEHLO NAMABILI AYABONISANA.
Kuhle kuba nebantfu labakubonisako lapho wenta khona emaphutsa, ngako ungenyanyi uma umuntfu akutjela emaphutsa akho ngobe uyakulungisa kutsi wente lokungiko.

HAMBA SANDLA, BUYA SANDLA.
Kuyasitwana nanibantfu. Kungabi kutsi wena solo ucela lusito kepha umuntfu nasafuna lusito kuwe sewumlahlela tandla ngobe naye akayuphindza akusite.

LONKHE LIMASEKO MATSATFU.
Yonkhe indzawo inetinkhinga takhona. Wena ungatfutsa eNhlangano utsi uyekwakha eMbabane ngobe utsi kuncono khona, kantsi nakhona utawufike uhlangane netakhona lobungatati ngobe ungakahlali khona. Kususelwa ekutsini kadzeni bekuphekwa ngemlilo waphasi etiko. Lapha etiko-ke bekubekwa ematje lamatsatfu, emaseko, lebekutsi nome umlilo sewucimile wona abesolo abambe kushisa kushise nje nalandlini. Ngesintfu-ke bekubekwa emaseko lamatsatfu etiko, kute lapho bewutfola sekubekwe lesinye sibalo khona. Kuphindze kutsiwe lonkhe linabondozolwane balo.

NASOBHUZA UYAHLETJWA.
Kute lekungakhulunywa ngaye lakulomhlaba. Wonkhe umuntfu bakhona labamkhuluma kabi nome ngabe ulunge kanganani, nome angenta kahle kanganani. Kepha bakhona labatawubona emabala kuye. Kususelwa ekutsini Sobhuza abeyinkhosi beyitsandvwa kakhulu. Kepha nanaye bakhona bebamhleba.

SIBINDZI UYABULALA, SIBINDZI UYAPHILISA.
Ngemagama lankha lashiwo ngumuntfu losatidzelile, losatilahla ematsambo, losatsi akwenteke lokwentekako. Ngobe kulesinye sikhatsi nome ungati nome utawuphumelela kufuneka uvele wente sekuyobonakala khona ngobe nakaMakhanya kwatikhanyela. Ugwinye litje nje utsi sibindzi uyabulala, sibindzi uyaphilisa ngitawubona-ke lamuhla kutsi uyangibulala nome uyangiphilisa.

SILILO KASIPHELI.
NgesiSwati kulilela umuntfu lofele akupheli, ingci nje nangabe bewungekho mhla wekushonelwakwakhe. Nitakutsi mhla nibonana, ngeSiSwati, ucale umlilele, bese-ke niyachubeka niteka letinye.

TIBANJWA NGALETIKUDLAKO.
Wonkhe umuntfu unentfo layitsandza kakhulu. Uma-ke wena umfuna lapho amncane ngakhona tfola kwekutsi utsandzani, bese usebentisa loko lakutsandzako. Angitsi nje nemntfwana nabafuna angesabi kumbe usiwe kadokotela bavele bametsembise kutsi uma angenukhala bamtsengela emaswidi, nembala kuticinise kwemntfwana kuve leli lemaswidi.

TONKHE TITIBA TIYAWUGCWALA SIHLABATSI.
Kute lokungeke kuphele lakulomhlaba. Konkhe lokukhona kutawuhamba kushabalale.

UMTSAKATSI AKANCENGWA.
Umuntfu lomubi akancengwa ngesiSwati, ngobe nitabe solo nincengana naye asuke yena anente silo sengubo. Ngobe vele mubi ngusidlani, unenhlitiyo lembi.