Summary of my recent finding from my surname: Myeza/Myeze Izithakazelo:
*Mzukwase!
*Mndimdwanodlumkantsha!
*Ninenawla ngomzungulu!
*Umzungulu wasala wabola!
*Umzaca okhombama Ngwana!
*Ndengezi!
*Msani owathwala ngezinyanda!
*Madlokovu!
*Mpangela!
*Ndimbani!
*Dimbani!
*Mzukwase!
*Mpangela kuthwala bengakathwali abezindlwana!
*Ndlazitha!
*Scubu asosiwa kodwa siyaphekwa!
*Mlomo omnandi ngokuqabula!
Search Results for: Ndlwana Mpangela
Iziduko zamaXhosa – Xhosa Clan Names
⪠AmaTshawe â Mdange, Tshiwo, Nkosi Yamntu, Ngcwangu
⪠AmaKhwemte â Dabane, Gqabaza, Sgadi, Mekhi, Ntswentswe, Fulashe, Nojaholo, Ncibane, Qhanqolo, Ntlokwenyathi, Ngququ, venge.
⪠AmaNkabane â Majeke, Mayeye
⪠AmaJwarha â Mtimka, Mazaleni, Jotela, Khatiti, Mnangwe, Mayarha, Mbelu, Ndabase, Bantwâabahle noba baphethâ izikhali,
⪠AmaKwayi â Ngconde, Togu, Ubulawi, Ngcondâoneentshaba
⪠AmaCirha â ooNcibane, Khawuta, Nojaholo, Mhlantla, Nyembezana, Mhlathendlovu, uDlakalashe, Ntswentswe, Qhanqolo, Ntlokwenyani, Sihlobo SikaPhalo, Hlomlâiphuthi lidala linempondo, MGcaleka
⪠Krila â Mbamba, Thangana, Bodlinja, Mbamba, Krila, Rhaso, Mbombo, Gcaleka, Nkomo zibomvu namatholâazo, Nqele, Bhurhu, Mayisithe, Nomazele, Gobingca, bhukuxa umthondo uwujongise emntwini
⪠Qocwa â Zikhali Mazembe, Jojo, Tiyeka, Butsolo Beentonga, Mbizana, Mabombo
⪠Mtakwenda â Leta, Libele, Tyebelendle, Ngcwadi, Kwangeshe, Mentuko, Mboyi, Solizembe
⪠Thangana â Krila,Mtengwana, Rhaso, Mâbamba, Bodlinja, Gobingca
⪠Tyani â Mduma, Mbengo, Gabela, Zotsho.
AbaThembu
⪠Madiba â Dlomo, Madiba, Yem-Yem, Vela bambhentsele, Sophitsho, Ngqolomsila, Tubhana, Qhumpase, Ntande, MThembu, Ncikoza, Mtshikilana, Malangana, Bhomoyi.
⪠AmaNtande â Dlomo, Sopitsho, Ngqolomsila, Zondwa ziintshaba
⪠Qithi â Ndinga, Nkomo ayizali izala ngokuzaliswa, uRhadu, uNomsobodwana, uSopitsho uNgqolomsila uYemyem uVela bembhentsele, Zondwa, MThembu)
⪠Ndungwana â u Bhejula uDiya uMaqathâ alukhuni, uVelabembhentsele uHala.
⪠amaNgxongo, oontsundu, bhomoyi zondwa zintshaba, osophitsho.
⪠AmaGcina â Xhamela, Helushe, Ncancashe, Magwebulikhula, Malambedlile, Nokwindla, Thyopho ka Phato owathyaphakela eXonxa , Gabulâ ikhula, Malambâayendle atyâ igusha athi zizâ duli zethafa, Nxego, Butsolo beentonga, Dlelanga, Ntlonipho (Bahamba bephethâisali â ihashe bakulifumanâemlungwini, izinto zabantu abazibi koko bayazigcini, bathi iigusha ziziduli zentaba)
⪠Qhudeni â UMthembu, uThukela, uQhudeni, uMkhubukeni, uGoza, uMpafane, uMthembu obhuzuzu, odla amathibane az âindlala iwile.
⪠Maya â oMaya, oYem Yem oSophitsho, oMagwa, oNgqolomsila, oBhomoyi
⪠Mpangela -Mvinjwa, Rhoshana, Ndlazi, Dlomo, Sibetho, Magwala, Gwadzi elisilika bubuhle.
⪠Mpemvu â uJali ,uJuda, uNtlotshane, Bumela, uNgciva
⪠Ndala â Ndala ka Momamana, uMncotshe, Msunu Sdumbu, Thole, Ngxunga Smukumuku, Ndithinina )
⪠Zima â Ceduma, Sopitsho, Bhomoyi, Vela bembhentsele. (AmaZima yinzala ka Zima. Imbali ithi uZima ngumntakwabo Ntade. uNzima wayemdala ngokweminyaka kodwa ezalwa kwindlu yasekunene, uNtande ezalwa nguNdlunkulu (Great House). Siqikelela ukuba bobabini bangoonyana bakaToyi kaCeduma ka Dunakazi ka Bhomoyi ka Thembu ka Ntongakazi ka Malandela ka Njanye ka Sibiside)
AmaBomvana
⪠Gebe (Mgebe/ Hegebe) â
⪠Tshezi â uTshezi, uTenza, uFakade, uSaliwa, uJalamba, uSkhabela, uCetshane, Mqalâ ongangenduku, Njilo-njilo kuya ngaselwandle, uNdela, uNeneza, iNkonjane emnyama ebhabâ emafini, iinzwana zakwaBomvana, iinto ezinomkhitha kodwa zimithondâwemide, iNyoka emnyama ecanda isiziba, uMkhonto, uMalala nentombi ivuke ithi bhuti ndizeke noba kungeshumi leesheleni, inkosi ezingazange zibuthengâubokhosi. Zinto ezityafileyo ingathi zidla umcuku.
⪠Gqwarhu â omhlophe, Khawu, Ntenge, Mtabasa ka Dingana, Jalamba
EzamaGqunukhwebe
⪠AmaGiqwa â Mvamba, Jingqi, Jikijwa
⪠OoSithathu â Chisana, Ndebe, Hase
⪠AmaNqarhwane â Ziduli, Hintsabe
⪠AmaSukwini â Dibashe, Lawu
⪠Tshonyane, Chungwa, Dikiza, Sawu, Tota, Simke, Khwane, Hani, Zulu, Mthuzimele, Gqunukhwebe, Nkomo zâbomvu .
⪠Cethe â Chizama, Mlanjana, Bhurhuma, Ncenceza, Mbambo zinomongo, yintâetyâinyama ekrwada, uHani, malahlâaluthuthu ayatshisa wawanyathela ungafa
⪠Gqunu
⪠amaGqwashu
⪠Sithathu
AbeSuthu
⪠AmaNgqosini â Gaba, Mjobi, Thithiba, Cihoshe, Nozinga, Mntâwomlambo, Thikoloshe, Ndoko, Mbokodwâemnyama Kahili, Msuthu)
⪠AmaMfene â Hlathi, Lisa, Jambase, Sanzanza, Canzi, Buswayo, Zangomva eliweni, Msuthu.
⪠AmaMvundle â Ncilashe, Msuthu, Bhayi, Khetshe, Mkhumbeni
⪠Mvulane â Umsuthu, Mvulane, Ncilashe, Nyokâemnyamâecandiziziba, Nja ziyafâlathena ngathi azifunani kanti zenzimikhuba, Vumba lempongo liyanuka, Ozalwa nguThamsanqa, ozalwa nguSmamane, kaMvimbi, kaMaxambele, Phezu koMbhashe, kwintili zeBityi. Lufafa olude!!! Umdakâomnyama ongeva sepha.. Zithini ezakho izibongo? Enye indlu yaseMamvulaneni,
⪠Mkhumbeni â Bhayi, Khetshe, Vundle, Ncilashe, Inyokâemnyama ecandiziziba, uGwaca, uMevamhlophe, uCamsholo, uNomtshoni, umthokrakra ongatyiwa nazibhokhwe, uZawukana, uMsuthu..
⪠Maduna â Nokhala, Msuthu, Gubevu, Jiyane, Mpungushe, Mandlâamakhulu, Sivunguvungâ esawisâ indoda emahlangeni, imamba kandidini ngoba ngimesabile, uNokhala owawela ngempalazo eyaphalazwa ngamadoda, Maduna omuhle ngekhala lakhe, isilo esinamadevu emlonyeni, Ngaculende emabalabala njenge ngwe, iinkomo ezingqukuva azibuyi emzini xa bekulotyolwe ngazo, Ngubâengcuka, Tiba, Mvelase, Salathiso, Novikothekâukuthetha, Mlambâunqolintaba, UMaduna owaqengqeleka kwiintaba zoLundi wawela umlambo Ithukela ebhinqe izikhakha. Madunâedakeniiii!!!! Malobola ngezângadane osaba ezineâmpondo zahlaba abakhwekazi. Laduma izulu uMagqakaza ubengasekho ekhaya!!!
⪠Gambu â Memela, Msuthu Nontuli, Ngwekazi
⪠Ndzaba â Msuthu, Bhili, Mancoba, Gase, Mwelase, into ezehla ezintabeni/ezinkahlambeni zishubele ngenqatha lehasheâŚ
EzamaMpondo
⪠OoNyawuza â Nyawuza â Faku ofakayo, ungathi uyifakile kanti uyikade eboyeni, Yindlana, Dakhile, Thahla, Ndayeni, Mpondo, Hlamba ngobubendâamanzâekhona
⪠AmaNtlane â Mfusana, Ndendela, Gxididi
⪠AmaZangwa â Khwalo, Mlanjana, Ncuthu, Sohobese, ooNkuma
⪠Khwalo â Mzangwa, Ncuthu, Mlanjana, Mpondozephela, Ungqoqwana, Sohebese
⪠Khwetshube
⪠Tshomane
⪠Khiwa â Qwebeda, Khonjwayo,Ngcekula, Ndzondela, Hlaka, Ngetu, Phoswa, Silwanyana, Makalanyana, Sikhehlana
⪠Khonjwayo â uChithwayo uzala uKhonjwayo, uKhonjwayo azale uKhiwa, uKhiwa uzele uNgcekula(Inkosi eyayiphethe ngexesha lakudala ihlonitshiwe)uNgcekula uzele uNdzondela kwindlu yake enkulu(Great House) ,noNtsikinyani ekunene(Right House).UNdzondela wazala uHlaka, uHlaka wazala uNgetu, uNgetu wazala uPhoswa, uPhoswa wazala uSilwanyana, uSilwanyana wazala uMakalanyana, uMakalanyana wazala uSikhehlana, uSikhehlana yena uzala uTatana. Ngoku singena kwinzala yendlu yasekunene kaNgcekula, uNtsikinyana uzele uMakhanda, uMakhanda wazala uNogemane kwiGreat House, kwiRight house wazala uThungana. Masiqale kwindlu enkulu, uNogemane uzele uGwadiso(Dumile), uGwadiso wazala uGodloza, uGodloza yena wazala uNtenteni, uNtenteni wazala uGobizithwana(uZwelidumile) waza ke yena uGobizithwana wazala uDumisani inkosi enkulu ephethe isizwe samaKhonjwayo ngoku. Kanti ke uThungana yena wobunene buka Makhanda uzele uSithelo, uSithelo wazala uPhonyela, uPhonyela wazala uMakhizinyani, uMakhizinyani yena wazala uHlathikhulu, uHlathikhulu yena uzala uThulani.
EzamaMpondomise
⪠Jola â Mphankomo, Jolinkomo, Phahlo, Qengeba, Mthwakazi, Sabe, Ndlebâendlovu, Mzi welanga. Somarhwarhwa, Ngwanya, Somadolo, Zwelibanzi, Marholisa, Nomakhala, Njuza, Sthukuthezi, sithandwa mhla kukubi, hoshode, hakaha, mfazâ obele ânye omabele made, oncancisa naphesheya komlambo. Yeyesa, Chirwa, Lembethe, Mgema, Mfazâobelelide, Gcuma, Ndzabela, Thole lenkwakha, Isibhekubhu esibhebhesha sakulo Yokazi. EsiMpondo zisibhebhelele Ngubholokodlâuphila kuzenzela Mayaba, Ngubo ayinxitywa, Mbarha, Bhukhana, Hobo, Zwelibanzi, Zanemvula, Vambane, Ithole lomthwakazi, Mqeke, thayithayi kade bemthibela, mpumlo engqongqosholo njengengulube, ubholokodlela kuphila kuzenzela
⪠Debeza â OoJebe, Nonyanya, Nongoqo, Mbeka, Ntshiyini Bathi uqumbile, Khonkcoshe Mbokodo engava mkwetsho, Xwebisa, Nomanjiya, Mgodâongeva mkhwitsho, Shleka nanja, Longwâelingacholwa nangabafazi. (ubuKumkani bamaMpondomise bulapha, kummandla wase Tsolo, Qumbu & Mthatha)
⪠AmaQadi â Dosini, Ngwenya, Ngcwina
⪠AmaMpinga â Senzwa, Mawawa, Wawuzile, Bholokoqoshe, Ntoyomntwana ingaphuma uboya ilingene abadala, ingaxhonywa exhantini seyiyeyezinja (ooMpinga ngamaMpondomise uMpinga uzalwa nguNtose)
⪠AmaMpehle â Vengwa, Dikana, Cabashe, Nohushe
⪠Skhomo â Umntu womlambo,Tshangisa, Mhlatyana, Rhudulu, uNxubâongafiyo ofa ngokuvuthelwa, Mngwevu, Jola, Manzâamnyama, Qengebe, Mhaga, Oshode, uNjanye, uNcuku, Zitha, Ngcengane, Bodlinyama, Nonkasa, Ufakâinyama emlanjeni iphumâivuthiwe, uWashota, intonga yokugqugqisa amankazana phezu komlanjana. Njuza, Nabela Mntwini, Gaduka, Mduma, Zulu khaya labangcwele, Mngwevu, Mpondomise, Athâamanyamadoda ebalâinkomo abe yena ebalâinkwenkwezi. Isilo somlambo apho zihlelikhona ingwevu zethu ziphulula uswazi lokuqeqesha oomakoti zibafundisa ukuhlonipha ikhaya. Omathandwa mhla kukubi, Hlakanakwena!
⪠Gxarha -Cwerha, Vambane, Mahlahla, Mlawu, Potwana
⪠AmaNgxabane
⪠OoNgcitshana
⪠OoNxotha
⪠AmaQadi â Dosini, Mqadi, Ngqwili, Nondlobe,Ngcwina, Ngwenya
⪠OoGcanga
⪠OoDosini
⪠Nxuba â Mduma, Rhudulu, Mngcengane
⪠AmaNgwevu
⪠OoQhinebe â Gqugqugqu, Zithonga-zithathu, Haha, Njemnyama, Nondela, Phazima, Mpondomise, Mlunjwa, Phalela, Mkhomanzi, Duka namahlathi, Umthâ omde owavelela eHoyita!
⪠OoMhaga â (noSabe, Amawelâukuzana, uQwetha noGqubushe)
⪠OoMabhengu
⪠OoMnjuza
⪠OoBhukwana â ooMbara, Mtshobo, Phaphulengonyama, Into ezingaphathwa mntu ngoba zizinkosi ngokwazo
⪠OoZongozi â ooSenzela ooPhondo liyagexeza (bazalwa nguNtose kaCirha ikumkani yamaMpondomise, hayi lo wamaXhosa)
⪠OoNdobe
⪠OoFola
⪠OoNxasana â NguSikonza, uNxasana, uTotoba, uDunjane, uMalilelwaziintombi zithi ndizeke, adinamama andinatata, uBhili, uMagazo, uLunguza, gastyeketye umbona obomvu othandwa ngabantwana
⪠OoNqana
⪠OoDedeza
⪠OoKrancolo
⪠Magoba â ooNziphazi,
⪠Mpehle
⪠Skhoji â (Inzala ka William Saunders wase Scotland)
AmaMbo/ AmaMfengu (aquka amanye kumaHlubi, amaBhele, amaZizi, amaNgwane, etc.)
⪠Maduna â Gubevu, Nokhala
⪠Nkomo â Mntungwa, Khumalo
⪠Nkwali (Mfengu/Hlubi) â Bhukula, Mkhwanazi, Nkwali ye Nkosi
⪠Tolo â AmaTolo akwaNongwandla,Tolo, Nongwandla, Mchenge, MaBhanekazi, Ngwenyankomo, Dlangamandla, Zulu, Masali, Mfingo, Amajubantlantsi, Vumba lempongo liyanuka, Nozinja Ziyakhonkotha kuba zithi: Hawu! Hawu! Hawu! Xa zibonâ umntâ ozayo, Nozinja ziyaqhingana kanti zenzâ umntwana, Umlambâ awuwelwa uwelwa ziinkonjane kuphela zona zimaphiko made, Nkomo zikaGaxaza, Oonkuni azothiwa kuba zithezwe yinkosazana, Bona babasa amadaka eenkomo zabo, Izinto ezifuye inkomo zafuya negusha nehashe.
⪠Dlamini (Zizi) â Zizi, Jama kaSjadu, Mabetshe, Bhanise, Ngxibâinoboya, Fakade, khatsini, mtikitiki, nomana ndabâazithethwa intsuku ngentsuku,bhengu, nonyathi
⪠Shweme â Gqagqane, Limakhwe, Zilamkhonto, Mfene, Hlathi, Jambase, Ngangamsholo Ngcebetsha, Malilelwa zintombi
⪠Ndlangisa â Thole, Gqagqane, Mcaca, Buzini, Welane, Ndlangisa, Nkonjane, Mfingo, Thombeni, Mzimshe, Lwandl aluwelwa, luwelwa ziNkonjane zona ma phiko made, uMpundeshe, uKhweleta, uDuma
⪠Jama â Sijadu, Fakade, Njokweni, Ngxilinoboya, Dlamini, Zizi
⪠Miya â Gcwanini, Sibewu, Sijekula, Salakulandelwa
⪠Khumalo â Mntungwa, Okhatshwe ngezindâizinyawo, Nangezimfushanyana, UMkhatshwa wawoZimangele, Mbulazâomnyama, Abathi bedlâumuntu, Bebe bemyenga ngendaba. Abadlâizimfâezimbili, Ikhambi laphuma lilinye. Lobengula kaMzilikazi, UMzilikazi kaMashobana, Shobana noGasa kaZikode, Zikode kaMkhatshwa. Mabaso owabasâentabeni, Kwadliwa ilanga lishona Bantungwâabancwaba! Zindlovu ezibantu, Zindlovu ezimacocombela. Nina bakwaMawela, OwawelâiZambezi ngezikhali. Nina bakaNkomo zavulâinqaba. Zavulâinqaba ngezimpondo, KwelaseNgome. UNkone evele ngobusâ emdibini, Nina enalâukudlâumlenze KwaBulawayo! Mantungwa aluhlaza! Mantungwâamahle! Bantwana benkosi, Nina bakwaNtokela! Inkubele abayihlabe ngamanxeba, Abamkhule ngezinyawo ezimfushanyana, Nezimaqhukulwana. Inyangâ abathe bethâ ifilâuZulu, Kanti isiyetheswe, Yetheswe ngoNyakana ka Mpeyana. UBando abalubande balushiyâ uZulu. UNyama yentini yawo Zimangele. UNkomo zavulâinqaba ngezimpondo, Ngoba zavulâiNgome zahamba. UNtshwintshwintshwi kaNoyanda noNdaba. Ndabezitha!
⪠Nozulu, Thukela, Mchumane, Mbanguba, Kheswa, Mpangazitha, Macocobela yena onempundu ezincinci ezifuna uncanyiswa, Qhudeni, Mvelase, Mathibane, Ngoza, Sonyangashe, Makhonzâ egoduka, Mfazi uncancisa usana ngebele elinye, Thukela umlambo ongawelwayo uwelwa ziinkonjane zodwa, zona zidlisela ngamaphiko
⪠Ndlela â uNdlela, uMatyeni, uNongobe, isilila gazi njengoba abanye belila iinyembezi, bakhama indoba yanyela emphandeni, amaNala amnandi njengebele likabelenyane, bhekuza enkundleni kwadadeboyise umNtambose
⪠AmaBhele â (asuka kwintaba yeLenge, baqhekeke kathathu kuMaliwa, Donga nakuSiphahla-phahla,uDonga noSiphahla-phahla bangenela kumaZulu babangabakwaNtuli,uMaliwa weza kwaGcaleka,uMabandla wehlela kwaGcaleka,uMabandla waya kwaRharhabe,Bhunta uGatsheni/Gatyeni uzalwa nguNdlovu kaMasoka(Masombuka))
⪠Gatyeni â Mamali,ndondela,nkomo zibomvu,nywabe, indoda uyivumi nepokoto, ocubungu)
⪠Mbanjwa
⪠Ndlovu â Mntungwa Gengesi Malunga Mancoba (zidlekhaya ngokuswela umalusi)
⪠Skhosana â Skhosana, Novaphi, Mntungwa, Ntuthwana, msikamhlanga, uNtuthu uyeaqhuma zonke izizwe zabikelana zathi ngabakwaSkhosana. Dung
⪠Xolo â Dunywa, Nzimakhwe, Thuse, Ntshuntshe, Manci, Zotsho
⪠Zulu â Ntombhela, Mahlahlula emaduneni, Tshaka
AmaHlubi
Hlubi, Bhungane, Bhungane kaNsele, Zikode!Bhungane wenza ngakuningi, Makhulukhulu, Umkhulu Nkulunkulu kodwa awunganga Bhungane, UNkulunkulu uziqu zintathu, kodwa uBhungane uziqu zingamakhulukhulu, Mthimkhulu, Mashiya amahle, amade anjenge nyamazane, Mafuzâ afulele njengelifu lemvula, mashubelâesavela. Sâgoloza esimehlo abomvu esibheka umuntu kubengathi siyamujamela, Ndlubu ezamila ebubini bamadoda, Ndlubu ezamila emthondweni (kwasothondose)
Nina enindlebe zikhanya iLanga, Nina enindlebe zinhle zombili, Nina bosiba olude olungakhothami ndlwaneni kodwa kwezinde luyakhothama, Nina omagawula imithi emincane emikhulu ivele iziwele
Mahlubi amahle, MaNgelengele amahle, Nina maHlubi anzipho zimnyama ngokuqhwayana
Mashwabade owashwabadela inkomo kanye nezimpondo zayo
⪠Rhadebe (Bhungane, Mthimkhulu, Ndlebentleâzombini, Makhulukhulu, Mafuzâ afulele njengelifu lemvula, Mashwabada owashwabadelâ inkomo nempondo zayo, Mbucwa, Zikode
⪠Dontsa â oNoDlidlu, oNoDlabathi, oSwahla, oMntungwa uNdukuMkhonto, uShembe, bathâ uDontsa akananyongo kantâ abayâbonâ uba igqunywe ngesbhadlalala so mhlehlo
⪠Nkwali (Mfengu/Hlubi) â Bhukula, Mkhwanazi, Nkwali ye Nkosi, Enyonâ engadliwa ngabafokazana idliwa ngamakhosi. Buzâ elikhulâ elagedlâ umhlanga, Kwavelâ amaBuzâ abuzwana. NgabakwaNongubo-ntloko. Abanye bazitetilâ abanye bazithwele. Inkwali yintakâ engcondo zibomvu Edla ikhethe lomfula (Nkwali uzala u Maphela no Mlabatheki , uMlabatheki azale u Bhukula)
⪠Kheswa â noZulu, Mpafane, Mchumane, Mpangazitha, Macocobela, Mbanguba, Thukela
AmaBhaca
⪠Zulu â OoZulu, Khalimeshe, Nofisa ongafi, ofa ngamaloyo. Mageba Ndabezitha , ooNombuso ooVebi ooWabane. Mafula ngesibumbu ngexa yokuswela ingobozi, Notibunwana etincane ngokwuswela tona, onato ufute kulo nyoko, Thole leSilo ngoba yiSilo ngokwasoâŚ
⪠Wushe â ooMjoli, Phathwa, Wushe, Qubulashe, Mthsi owathsi ukuwa wabhekisa amasebe eThukela, Nonkasa, Mbedu, omaphungelâ esosini amakomitshi ekhona, masindza ngonwalu itizwana tisindza ngobulongwe, Godongwana kaMjoli ka Bekwa kaWushe ka Lufulwenja kaMageba.
⪠Mjoli â Qubulashe, Indlu kaSondzaba, Hlathi, Nonina, Mswanzeli, Nokholwa wokwakhe, Wabane, Maqholo, Mthi owathi ukuwa wabekisa amasebe eThukela, Nyawo, Danisa, Ntundzela, uMalandelwa zintombi zithi ndizeke, Babalo, mzimvubu, Izotshwâelihle, Uphika-nelanga, uNoma-ndzondzo, uMshwawu, uDlilanga, oBuso bumnyama ngathi sisonka sojiwe
⪠AmaChiya â ooGalweni, ooChiya wohlanga, Sodladla, Magangadzâ udonga kuvuleke indlela ,cwangu cwangu.
⪠AmaMpovane â Siwela, Vitsheka, Matalankosi, Songiwe, Nomlakalakane, Gubudza Nyamana
⪠AmaNqolo â amaNqolo, oaGaba kathsayithsi omahlambahlaletsheni ngenxa yokuswelâitawuli, abantu abangayekhathsi imbola ngoba bahleli bebahle, bakhi bexonya bangaleluki
⪠AmaNcwabe
⪠AmaJili â ooMasengâ inkomo noba ilele ngenxayokuthsandza intusi
⪠Mweli (Jili, Msingawuthi, Ngqambela, Sibakhulu, Ntlangwiniâs enebathat yaseMakhuzeni)
⪠AmaNdlangisa â Thole, Gqagqane, Buzini, Ndlangisa, Mzimshe, Lwandle
⪠AmaTshezi â Jalamba, Mqalungangenduku,
⪠AmaTolo â ooTolo, ooDlangamandla, Mchenge Mabhanekazi
⪠AmaJuta â OoJuta, Mencwa, Sjekula
⪠AmaGusha
⪠AmaNjilo â Manci, Mkhonde, iSâkhonde esikrakrayo, iNdlovu esikwa ihambha, Vela bethetha, Njilo, Balisa, Debule, Msokweni, Silwa nenkunzi mbini, Kubhejâumsobomvu, Wabane, Tyani, Bhekiso, Ndlovâedli goduka, Mbali, Mdludla odludlâamthambekâebhekâothukela, Qolo, Zotsho, Mabandla kamaqolo, Maqolo engqelezintabeni, Tshitshisâintaba, Mdludla ka Bekiso, Zinde Zinde, Zinemiqala engenamqala sisilima
⪠AmaKhambule â Khambule Mncube Mayela omalandelwa yintombi ithsi bhuti nditeke
⪠AmaMbotho â Juqu, Juleka, , Mlibati, Matala Nkosi, Sigwamba sentswangu, NgqizaZibutha kandaka-ndaka, Mbotho
⪠AmaDladla
⪠AmaBhele â Dlambulo, Khuboni, Qunta, Mafu, Langa, Mnomana, Mbutho, Ncwana, noNtanda kuphakanyiswa, Ulanga lokulunga, Umbutho, noMbikazi ngobâumntâogxathu akalahlwa, umafuza afulele njengelifu, Ndabezitha, uNtshangase, Madiba-ndlela. Iinto ezidiba de zidibe nendlela, Unontanda Usengelâabantwana xa likhithika, unosepha ayigijimi iyakhokhoba ukubhekâ eluqala, undamane, amyengane, amayekethe, Undlwana zinamaphela phezâukwentab kalenge, othebulâukunatha nje ngabendlâenkulu Umakhunga, unkilane, umabandla, uvaphi, Iintwâezimpundu zinga zingongiwa, Amatya egoduka khonâukuze angathinjwa lithambo lasemzin, nditshâabatyâisikhwebu sakwamkhwekazi, kwaNoqambulo, Iintwâezingawutyiyo umbilini wempahla, ezityâowenyamakazi yonâihlalâemahlathini; Iinyathâezasindâabazingeli sebezosele, Ingabâasilobhele elo, ngoba ibhele laphekwa nelitye lenyengane, lavuthwa ilitye, lasala ibhele lihleli, amaBhele izinto eziqhwanyaza ngemali. Zibunywana zibutshelezana zinga zingazingangiwa ngabakhwekazi, Bhedlana lase Lenge, amaBhele asicoco sinuka intsindwana amakrokrozela njengelifu lemvula, Mphemba abantu Bephemba ngamabele kanti abafokazana baphemba ngamaphepha, Silo sase Lenge ngwane yezixhobo zothukela, umthanâ ontyingantyingana omi phezu kwentaba, Inyathi eyasinda abazingeli sebeyosele izinto ezingawudliyo umbilini wenkomo,zidla owenyamakazi
⪠AmaGamedze â Gamedze, Mntimande, Bhambolunye tingaba mbini tifute ekhaya kulonyoko
⪠AmaHlubi â (hayi isizwe samaHlubi kaLangalibalile, kodwa itibonga nabantu ababesuka kwisizwe samaHlubi)umzekelo ooRhadebe â Mafuzâ afulele njengefu lemvula! Mashwabada, owashwabadelâ inkomo kanye nempondotayo!
⪠AmaDlamini â (hayi isizwe samaDlamini, kodwa abanye abantu bakwaDlamini ngesiduko)
⪠AbakwaMasoka
⪠AmaXesibe â (hayi abantu besizwe samaXesibe kaXesibe wakuloMpondo noMpondomise, kodwa kukhona abantu abangena phasi kukaMadzikane bamaXesibe) oo Ncosa ooBhuku Sinqashe Nkamangane Mfazi webelelide elancelisa ingane phesheya komfula uMganu Sabela wabizwa emazibukweni Xesibe
⪠AmaBhovu â ooDumela oMvawâbhekwa ubhekwa abawatiyo ooGxumisa
⪠AmaNguse â ooFola Fakade Mabembe khabekhulu Folâodlilaxa Nguse Ngubezizwe unyawunyawu
⪠AmaGebashe â
⪠AmaDzana â OoDzana oKhatsini omncwabe omfupi
⪠Sinama â Rhadu, Mjoli, Somadoda, Fikeni, Nhlumayo, Gcuma, Malandelwa yintombi ithi ndizeke noba kungesipha samazimba, Iintombi ezinamadhusu amhlophe ngathi zihlamba ngobisi, Wulawula mathole endlovu
AmaXesibe
⪠Xesibe â Nxanda kaXesibe, Mnune Mkhuma, Nondzaba, Mbathane, Nondize, Bhelesi, Matshaya ngenqawâende abanye betshaya ngezimfutshane, Nxele, Bhimbi, Khandanyawana, Mayitshinâeyibheka njengomntwana, Mantsaka, Mganu. Nondzaba, Mbathane, Tshomela ka Matsho
⪠Qwathi â Dikela, Noni, Noqazâ indlela. Iinkomo zikaXesibe, zikaJojo, zikaMtshutshumbe, ogqazâindlelâebhekâebuNguni. KumaQwathi kukho amaDikela, amaTshaba, ooSdindi, ooBhlangwe, ooBhose, amaNzolo, imiNcayi, amaNtondo, amaKhombayo, ooMkhondweni, amaVumbe, ooKhebesi, amaBangula, amaDumba, ooMhotho, ooCakeni, ooBhabha, amaMvala, amaDabisa, ooSâximba, etc.
⪠Mambi â Nxontsa ka Xesibe, uBhulingwe kuvele imamba, uNtabazikude zikuMganu, Mntshontsho, uSabela uyabizwa emazibukweni)
⪠Matshaya â Mbathane
Iziduko â Xhosa Clan Name
Xhosa clan names (isiduko (sing.), iziduko (pl.) in Xhosa) are family names which are considered more important than surnames among Xhosa people. Much like the clan system of Scotland, each Xhosa person can trace their family history back to a specific male ancestor or stock. Mentioning the clan name of someone you wish to thank is the highest form of respect, and it is considered polite to enquire after someoneâs clan name when you meet them. The clan name is also sometimes used as an exclamation by members of that clan. When a woman marries she may take her husbandâs surname, but she always keeps her own clan name, adding the prefix Ma- to it. A man and a woman who have the same clan name may not marry, as they are considered to be related. Clan names A few clan names of amaXhosa and related ethnic groups include:
⪠Bhayi (Khetshe, Mkhumbeni, Msuthu â they belong to the amaVundle people)
⪠Bhele (divides into several sub-clan groups: Dongo, Langa, etc.)
⪠Bhukhwana (ooMbara, Mtshobo, Phaphulengonyama, Into ezingaphathwa mntu ngoba zizinkosi ngokwazo)
⪠Cethe (ooChizama)
⪠Cirha (ooNcibane, Nojaholo, Ntswentswe, Qhanqolo, Sihlobo SikaPhalo, Hlomla lidala lineempondo, MGcaleka) by AD
⪠Deyi
⪠Debeza â OoDebeza, ngoJebe, Nonyanya, Nongoqo, Mbeka Ntshiyini Bathi uqumbile, Khonkcoshe Mbokodo engava mkwetsho (These are royalty in the Amampondomse group. Their main concentration is in the former Transkei, in Tsolo, Qumbu and Umthatha in the Eastern Cape.)
⪠Dlamini (or Zizi,Jama kaSjadu, Mabetshe, Bhanise, Ngxibâinoboya, Fakade the clan name of Thabo Mbeki, khatsini, mtikitiki, nomana ndabâazithethwa intsuku ngentsuku,bhengu, nonyathi an Mfengu subgroup)
⪠Mdlane, Tutuse, Mdimba
⪠Dlomo (different lines, Thembu or Hlubi subgroups) Dlomo, Madiba, Yem-Yem, Zondwa, Sophitsho, Ngqolomsila, Vela bambhentsele, Tubhana, Qhumpase, Tande, MThembu, Ncikoza, Mtshikilana, Malangana, oZondwa zintshaba ezingasoze zimenzele nto.
⪠Dontsa â oNoDlidlu, oNoDlabathi, oSwahla, oMntungwa uNdukuMkhonto, uShembe, bathâ uDontsa akananyongo kantâ abayâbonâ uba igqunywe ngesbhadlalala so mhlehlo⌠(Hlubi clan)
⪠Dosini
⪠Duma (Nxuba)
⪠Faku (Nyawuza, Thahla, Ndayeni, Mpondo, Hlamba ngobubendâamanzâekhona)
⪠Gaba (Mngqosini, Mjobi, Thithiba, Cihoshe, Nozinga, Mntâwomlambo, Thikoloshe, Ndoko, Mbokodwâemnyama Kahili, Msuthu)
⪠Gadluma
⪠Gambu (Memela, Msuthu Nontuli, Ngwekazi)
⪠Ganu
⪠Gatyeni (Mamali,ndondela,nkomo zibomvu,nywabe, indoda uyivumi nepokoto, ocubungu)
⪠Gcina, Helushe, Xhamela Ncancashe, Magwebulikhula, Malambedlile, Nokwindla, Thyopho (Bahamba bephethâisali â ihashe bakulifumanâemlungwini, izinto zabantu abazibi koko bayazigcini, bathi iigusha ziziduli zentaba). The Gcina clan is originally from Lady Frere in the Eastern Cape. The amaGcina are thought to be kings of Lady Frere as they are the dominant clan. Mawande Ntantiso
⪠Gebe (a Bomvana clan name)
⪠Gqunu
⪠Gqwashu (with Khoikhoi ancestry)
⪠Gqwarhu â omhlophe, Khawu, Ntenge, Mtabasa ka Dingana, Jalamba
⪠Gxarha â Cwerha, Vambane, Mahlahla, Mlawu, Potwana(Mpodomise subgroup clan name)
⪠Hegebe
⪠Jola SingaMampondomse ngohlanga, ooJola, ooJoliNkomo, ooMphaNkomo, ooQengeba, nomakhala, njuza, sthukuthezi, sithandwa mhla kukubi, hoshode, hakaha, mfazâ obele ânye omabele made, oncancisa naphesheya komlambo
⪠Jwarha (Mtika, Mazaleni, Jotela, Khatiti, Mnangwe, Mayarha, Mbelu, Ndabase, Bantwâabahle noba baphethâ izikhali,
⪠Khawuta
⪠Khiwa (Qwebeda) (Khonjwayo,Ngcekula, Ndzondela, Hlaka, Ngetu, Phoswa, Silwanyana, Makalanyana, Sikhehlana a Pondo clan)
⪠Khonjwayo Isizwe noMnombo (Tribe Genealogy): Sizakuwubeka ngokokuzalwa kwabo, sithatha nje iintloko zabo,,,,uChithwayo uzala uKhonjwayo, uKhonjwayo azale uKhiwa, uKhiwa uzele uNgcekula(Inkosi eyayiphethe ngexesha lakudala ihlonitshiwe)uNgcekula uzele uNdzondela kwindlu yake enkulu(Great House) ,noNtsikinyani ekunene(Right House).UNdzondela wazala uHlaka, uHlaka wazala uNgetu, uNgetu wazala uPhoswa, uPhoswa wazala uSilwanyana, uSilwanyana wazala uMakalanyana, uMakalanyana wazala uSikhehlana, uSikhehlana yena uzala uTatana. Ngoku singena kwinzala yendlu yasekunene kaNgcekula, uNtsikinyana uzele uMakhanda, uMakhanda wazala uNogemane kwiGreat House, kwiRight house wazala uThungana. Masiqale kwindlu enkulu, uNogemane uzele uGwadiso(Dumile), uGwadiso wazala uGodloza, uGodloza yena wazala uNtenteni, uNtenteni wazala uGobizithwana(uZwelidumile) waza ke yena uGobizithwana wazala uDumisani inkosi enkulu ephethe isizwe samaKhonjwayo ngoku. Kanti ke uThungana yena wobunene buka Makhanda uzele uSithelo, uSithelo wazala uPhonyela, uPhonyela wazala uMakhizinyani, uMakhizinyani yena wazala uHlathikhulu, uHlathikhulu yena uzala uThulani.
⪠Khumalo (Mfengu clan name)
⪠Khwetshube (Mpondo clan name)
⪠Kwayi (Ngconde, Togu, Ubulawi, Ngcondâoneentshaba, etc.)
⪠Madiba (the clan name of Nelson Mandela, a Thembu. Important rulers and chiefs include Mthikrakra, Ngangelizwe, Dalindyebo, Joyi, Jumba, Sabatha, Buyelekhaya) Dlomo, Madiba, Yem-Yem, Zondwa, Sophitsho, Ngqolomsila, Vela bambhentsele, Tubhana, Qhumpase, Tande, MThembu, Ncikoza, Mtshikilana, Malangana, oZondwa zintshaba ezingasoze zimenzele nto.
⪠Maduna (Gubevu, Nokhala, an Mfengu clan name)
⪠Mambi (Nxontsa ka Xesibe, , uBhulingwe kuvele imamba, uNtabazikude zikuMganu,Mntshontsho uSabela uyabizwa emazibukweni)
⪠Manci (Mbali, Wabane, Tshitshisâintaba, Mdludla ka Bekiso, Zinde Zinde Zinemiqala)
⪠Maya (omaya oyem yem osophitsho, omagwa, ongqolomsila, obhomoyi)
⪠Mahlangu
⪠Matshaya Mbathane
⪠Mbanjwa
⪠Mbatha
⪠Mbotho
⪠Mdlangathi: Mome mome Sirhama Somntwana, Juta
⪠Mfene: Lisa, Jambase, Hlathi, Buswayo, Canzi, Sanzanza
⪠Mhaga (noSabe, Amawelâukuzana, uQwetha no Gqubushe)
⪠Miya, Gcwanini, Sibewu, Sijekula, Salakulandelwa
⪠Mjoli (Qubulashe, Wushe, Nonina)
⪠Mkhwemte Dabane Sgadi Mekhi Ntswentswe Fulashe Nojaholo Ncibane Qhanqolo Ntlokwenyathi Ngququ venge
⪠Mpangela, Mvinjwa, Rhoshana, Ndlazi, Dlomo, Sibetho, Magwala, Gwadzi elisilika bubuhle.
⪠Mpehle (Mpodomise subgroup clan name)
⪠Mpemvu : uJali ,uJuda, uNtlotshane, Bumela, uNgciva(a Thembu clan name)
⪠Mpinga, Mbetshane, Hlahla lamsikâ umntu es*ndeni, ngceza, Sintila, Nyawâ zinoshukela, mzukulu kaSityulu, kheth âomthandayo, Mawawa, ): the clan of Enoch Sontonga, author of âNkosi Sikelelâ iAfrikaâ, part of National Anthem of Republic of South Africa.
⪠Mtakwenda (Leta, Libele, Tyebelendle, Ngcwadi, Kwangeshe, Mentuko, Mboyi, Solizembe)
⪠Mthunzi (Nyukwana, Homposhe, Njifile, Ntibane, Pepepe, Thambo lihlabâelimzondayo, Qabelâeliweni)
⪠Mvulane (Ncilashe, Msuthu â they belong to the amaVundle people)
⪠Mweli (Jili, Msingawuthi, Ngqambela, Sibakhulu, Ntlangwiniâs enebathat yaseMakhuzeni)
⪠Myirha Mzondi Sampu Ziyeka (Ithambo lenyoka lihlaba elimzondayo)
⪠Nala, Mpembe, uNdokose, Nokhayâehlungwini, uNgquma, uNojakadelana, uSbheku-bhekuza, uMpondo zihlanjiwe, uJiba isihlobo sikaDzangwe, uHlubi. Originally from amaHlubi and abaThembu tribe.
⪠Ncuthu
⪠Ndaba (Tshibase, Bhadela, Mntungwa, Nonunu, Nomangcangca, Nogubela)
⪠Ndala (Ndala ka Momamana, uMncotshe, Msunu Sdumbu, Thole, Ngxunga Smukumuku, Ndithinina )
⪠Ndlovu Mntungwa Gengesi Malunga Mancoba (zidlekhaya ngokuswela umalusi)
⪠Ndzaba (Msuthu, Bhili, Mancoba, Gase, Mwelase) into ezehla ezintabeni/ezinkahlambeni zishubele ngenqatha lehasheâŚ
⪠Ngcitshane
⪠Ngxongo
⪠Ngwanya
⪠Nkomo (Mntungwa, Khumalo â amaMfengu. They are originally Ndebele from Natal and arrived in as refugees in Thembuland in 1828 during the time of the Mfecane wars.)
⪠Nkwali (Mfengu/Hlubi clan name: bhukula, Mkhwanazi, Nkwali ye Nkosi). The Nkwalisâs were born ebukhosini (kingdom) buka Ndwandwe and they were famous during the rule of Dlomo the Thembu king. Nkwali originate from Mkhwanazi ka Ndwandwe. Nkwali joined the amaHlubi tribe. Nkwali gave birth to Mlabatheki who gave birth to Bukula. Same as Bukula, Maphela also comes from Nkwali. Mapela (Xhosa name for cockroach) got the name because he was so wealthy that his wealth was all over like cockroaches.
ââŚAbakwa Nkwali bazalwa ebukhosini, kunjalo nje baduma kakhulu ngolawulo likaDlomo. UMlabatheki wayengumfo wakwaNkwali; yena uzala uBukula, lo ufungwayo ngabo. uBukula ngulo wamisela uNtsele kubukhulu bamaHlubi, gokusuka amkhelele amanzi ngophondo ukuba awase kuise-mkhulu uDlomo. AbakwaMaphela isekwa ngabakwaNkwali. Balifumana eli gama kuba ubutyebi babo buska banyakasela ngokwamaphela, kwaba se kusithiwas ngabakwaMaphela. âNgabakwa Nkwalâ enkosi, Enyonâ engadliwa ngabafokazana idliwa ngamakhosi. Ngabakwa Buzâ elikhulâ elagedlâ umhlanga, Kwavelâ amaBuzâ abuzwana. NgabakwaNongubo-ntloko. Abanye bazitetilâ abanye bazithwele. Inkwali yintakâ engcondo zibomvu Edla ikhethe lomfulaââŚâ Source: IZiduko zama Hlubi, ngu Henry Masila Ndawo. Published by Lovedale Press, 1939. Found at Rhodes University Library. Last updated 12/03/2013 nguNkwali, uBukula, uThando wakwa Mjebeza kaNokuni ozalwaNgumsithi yena ozalwangu Mjebeza eGobozana eQonce.
⪠Nompunzi ((thole lempunzi), Gcodi, Lusalu, Catala ka Qoyi, mbumbulu inye zingabambini ziyadubulana)
⪠Nozulu (Kheswa, Mpafane, Mchumane, Mpangazitha, Macocobela, Mbanguba, Thukela) by AD
⪠Nqarhwane (ooZduli, ooHintsabe, ooMaqhula, ooHlabilawu)
⪠Ntshilibe
⪠Ntshiza, Gubha, Mbamba, Nakazana
⪠QwangqwaâŚâŚ.elimnyama nezinja zalo
⪠SimelelaâŚâŚâŚâŚngentonga ebuthelezini
⪠MalilwelwaâŚâŚ..zintombi zithi bhuti ndizeke andinaMama andinaTata
⪠Mpumlo-nkuluâŚ.igcwelâumfinya.
⪠Nxasana
⪠Nxuba (Mduma, Rhudulu)
⪠Nyawuza (Faku, Mpondo ruling line, chiefs including Faku, Sigcau, Bokleni, Ndamase)
⪠Nzothwa
⪠Mqadi Ngqwili Nondlobe,Ngcwina,
⪠Qhinebe â Gqugqugqu, Zithonga-zthathu, Haha, Mlunjwa, Mkhomanzi, Duka namahlathi,konjanĂŠmnyama idlalĂŠmafini.
⪠Qocwa (Zikhali Mazembe, Jojo, Tiyeka, Butsolo Beentonga Mbizana, Mabombo)
⪠Qoma (Qomukuyitya, Nyoyela, Nwaba ndikwenze, Singqu, Sisiqobo eso) by AD
⪠Qithi (Ndinga, Nkomo ayizali izala ngokuzaliswa, Yem-yem, Sopitsho, Ngqolomsila, Velabembhentsele, Zondwa, Thembu)
⪠Thwane (Fulela wanetha, Mfazi olivila, Mpemvu,Sabelo, Wuwu)
⪠Mqwambi, Holomi
⪠Qwathi â Iinkomo zikaXesibe, zikaJojo, zikaMtshutshumbe, ogqazâindlelâebhekâebuNguni. (The amaQwathi are not a clan but an independent nation founded by Mtshutshumbe kaMthetho who split from the amaXesibe nation and settled in the Mqanduli area in Thembuland some 350 years ago. Later they settled in their present capital of Engcobo during the reign of King Dlomo of abaThembu, about 1680. This small but fiercely independent and anti-colonial nation divides into several clans: amaDikela, amaTshaba, ooSdindi, ooBhlangwe, ooBhose, amaNzolo, imiNcayi, amaNtondo, amaKhombayo, ooMkhondweni, amaVumbe, ooKhebesi, amaBangula, amaDumba, ooMhotho, ooCakeni, ooBhabha, amaMvala, amaDabisa, ooSâximba, etc. Prominent chiefs include the heroic anti-colonial Stokwe ka-Ndlela, the courageous Dalasile kaFubu, the great Fubu himself (who fought and killed both Rharhabe and his son Mlawu in 1782, defended his capital and defeated Madzikane of the Bhaca in 1824 and Matiwane of Ngwane in 1828 during the Mfecane wars triggered by Shaka, etc.), Zwelakhe (present chief))
⪠Rhadebe (Bhungane, Mthimkhulu, Ndlebentleâzombini, Makhulukhulu, Mafuzâ afulele njengelifu lemvula, Mashwabada owashwabadelâ inkomo nempondo zayo, Mbucwa, Zikode (amaHlubi)
⪠Rhoyi
⪠Sango â Nzitha, khwayikhwayi
⪠Sithathu â means âthirdâ (the third Khoi-khoi ancestry clan)
⪠Skhosana (Skhosana, Novaphi, Mntungwa, Ntuthwana, msikamhlanga, uNtuthu uyeaqhuma zonke izizwe zabikelana zathi ngabakwaSkhosana. Dunga) by Onesimo Langeni
⪠Skhoji (A group of Xhosa speaking people who mainly occupy the small town called Tsolo on the Tsitsa valley. They are the direct descendants of a Scottish man by the name of William Saunders who befriended a Xhosa girl and later had issue.)
⪠Shiya
⪠Sohobese
⪠Sonani
⪠Sukwini (with Khoi-khoi ancestry) â
⪠Thangana (Krila,Mtengwana, Rhaso, Mâbamba, Bodlinja, Gobingca)
⪠Thole (Gqagqane, Buzini, Ndlangisa, Mzimshe, Lwandle)
⪠Tolo (Hlubi clan name â Dlangamandla, Mchenge, Mabhanekazi, Zulu, Vumbalempongo liyanuka)
⪠Tshangisa (Zulu, Skhomo, Mhlatyana, Rhudulu, Nxuba, Mngwevu)
⪠Tshawe (the ruling house among all the Xhosa. Chiefs include Hintsa, Sigcawu, Sarhili, Xolilizwe, etc.)
⪠Tshezi (the ruling Bomvana clan of the Jalamba-Gambushe line, with European shipwreck ancestry)
⪠Tshomane (with shipwreck ancestry, split from the ruling Nyawuza clan of the Mpondo)
⪠Tshonyane (aphuma kubelungu abatyekezwa yinqanawe), (Chungwa, Dikiza, Sawu, Tota, Simnke, Khwane, Hani, Zulu, Mthâuzimele, Gqunukhwebe, Nkomo zâbomvu)
⪠Xesibe (AmaXesibe are a nation made up of several clans and tribes but their history is not well documented. Common clan names are: Nondzaba, Mbathane, Tshomela ka Matsho).
⪠Xhamela (They are also called amaGcina, found in Thembuland).
⪠Yeka (uMyeka, umThembu, unoYhila, umNgqavu, uMvela, uMjuku⌠njalo njalo)
⪠Zangwa (Khwalo, Ncuthu, Sohobese, oonkuma â amaMpondo).
⪠Zima â Ceduma, Sopitsho, Bhomoyi, Vela bembhentsele. (AmaZima yinzala ka Zima. Imbali ithi uZima ngumntakwabo Ntade. uNzima wayemdala ngokweminyaka kodwa ezalwa kwindlu yasekunene,
⪠uNtande ezalwa nguNdlunkulu (Great House). Siqikelela ukuba bobabini bangoonyana bakaToyi kaCeduma ka Dunakazi ka Bhomoyi ka Thembu ka Ntongakazi ka Malandela ka Njanye ka Sibiside)
⪠Zulu (Ntombhela, Mahlahlula emaduneni, Tshaka)
Major Xhosa-speaking nations or groups
Not all Xhosa speaking people belong to the amaXhosa nation whose rulership descends from amaTshawe (the Gcaleka and Rharhabe rulerships. The amaXhosa nation are the descendants of the line of Tshiwo to Phalo who begot Gcaleka and Rharhabe. Some people make the mistake of saying all Xhosa speakers are Umzi kaPhalo. The House of Phalo split into the amaGcaleka and amaRharhabe and the kingdom is presently being fought over between these two Xhosa houses. The issue of a Xhosa kingdom remains unresolved. These nations or groups include:
⪠AmaBhaca (descended from Madzikane, chief of the amaNgwane, killed during the invasion of Thembuland in 1828)
⪠AmaGqunukhwebe
⪠AmaMfengu (amaHlubi, amaBhele, amaZizi, amaNgwane, etc.)
⪠AmaMpondo (Pondoland; their kingdom is in dispute, like that of the amaXhosa)
⪠AmaMpondomise (their kingdom was destroyed by British colonists in revenge for the killing of magistrate Christopher Hope by Mhlontloâs forces during the Anti-Colonial Revolt of 1880. The revolt was led by Mhlontlo of the amaMpondomise together with Gecelo of the amaGcina, Dalasile and Stokwe of the amaQwathi and Squngathi of the abaThembu).
⪠AmaQwathi (Qwathiland)
⪠AbaThembu (their kingdom is in dispute between the Matanzima and Dalindyebo descendants â Dalindyebo descedants are regarded as the rightful Kings of Thembu).
⪠AmaVundle
⪠AmaXesibe (Xesibeland
⪠AmaXhosa (Xhosaland; the kingdom is in dispute between amaGcaleka and amaRharhabe â AmaGcaleka are regarded as the rightful Kings of AmaXhosa)
The AmaMpondo have their separate lineage that is traceable from Sibiside to Dlemini to Njanya, to Mpondo and Mpondomise (twins) and Xesibe. The descendants of Mpondo are Santsabe, Sukude, Msiza, Ncindise, Cabe, Gangata, Bhala, Chithwayo, Khonjwayo, Ngcoya, Hlamandana, Tahle, Nyawuza and many others. The descendants of Xesibe are Ntozabantu to Ndzuza to Miyana to Bimbi to Nondzaba who begot Hlabe to Mthetho to Mtshutshumbe who founded the amaQwathi nation. Mtshutshumbe begot Mndwana begot Ncobe begot Nkovane begot Ntswayibana begot Dikela. The amaMpondo, amaMpondomise, amaXesibe and amaQwathi nations are related but the amaQwathi settled in Thembuland more than 350 years ago and as a result Qwathi chiefdom is more Thembu in culture and political association.
Iziduko zamaXhosa
Xhosa Clan Praises đ Xhosa surnames
A few clan names of amaXhosa and related ethnic groups : AmaNzotho, ooKhawuta kaGcaleka, ooMaphango, ooNgxale, ooNyelenzi, ooPhalo, ooTogu, ooTshiwo kaTswawe, kaMalangana (AmaXhosa omthonyama)
- AmaGiqwa: ooJikijwa, Mvaba, Meqo, Ncudwana, Nkosana, Mdeyama, Xhe, Bhaxa, Qhirama, Nonesi, Qobo, Ntshinga ay’khwazwa ikhwazwa ngabayazo.
- AmaZangwa: Khwalo, Mlanjana, Ncuthu, Sohobese.
- Bhayi (Khetshe, Mkhumbeni, Msuthu, Gwaca, Camsholo, Nyokemnyama ecand’iziziba, Nkonjane ebhabh’ emafini, Mkentane, Mevamhlophe, Vundle, Khayisa â they belong to the amaVundle people/group)
- Bhele Sikwethu;Makubalo; Mzozo; Nozulu; Mavuso; Notell; Nondela; Bharhodi; Nebhunda; Salaivha;Phei; Kaifur; Kuptar; Mbai; Bhungezi; safi; dez; Pheketha; Mbeko; Ndzikame; Madzikana; Cii; Ciya; Gume; gamle; Ngamlana; Qwiba; Ndizakazi; Ntulo; Siqenduka; Nduku; Mfunisa; Masela; Ndzeku; Lahilathi; Msomi; Mzaku; Ntamonde; Hasheki; Mishekwi; Mbidaniso; Rhamente; Mzotho; Mandela; Msuku; Mthengana; mantambo; ntuli; Mthembu; Mtembu; Ntuka; Nteko; Ntoni; Ntonga; David; Favors; Fu; festile; February; Jonnas; Bele;Gqokoma; Gontsana; Fakude; Fezela; Gugushe; Gagashe; Mehlomade; Masengi; Nyembe; Maduna; Mqwathi, qwasana; Nxasana; Zwai; Bhala; Shezi; Mbekeni; mathole; mathambo; Mazwai; Fukutha;Gwara; Tshawe; Shumeka; Tamse; Luthuli; Magidela; Mgabadeli; Ntsele; Ndayi; Nqala; Ludeke; Madikizela; Ngutyana; Mtengwana; Ngcingwana; Khuluza; matumatu; Photshozwayo; Majeke; mtholesi; Nodada; Mfikeni; Mafikeni; Mofokeng; Twala; Thwasa; Mgoma; mMgeza; Mlaba; Jereka; Jere; Jele; Vhoni; Mfeka; Ka Mvumbi ka Ngigame Notha
- “uBhele, uLanga, uQunta, uMafu, uKhuboni, uNdabezitha, uNyathi, uMadibanandlela, uSilokazi, uMbutho, uMdluli, uNkomi’nala, uMbikazi, uNontandukuphakanyiswa”,
- Bhukhwana (ooMbara, ooMpofu, Mtshobo, Phaphulesilo, Phaphulengonyama, Into ezingaphathwa mntu ngoba zizinkosi ngokwazo)
- Bhisha (AmaNtambo, Gaba, Xho’ndlovu, Mvundl’olubhelu, Gogoba, Gantsa, Zotsho, Bathi Nonyawana zincinane kanti zinkulu oku kwe Bhlayi letolofiya).
- Bhuku (Sinqasha, Nkamangane, Mbhamla, Mfazi obele lide oncancisela ngaphesheya komfula, iingonyama ezigqumela ngaphakathi ngokuthanda isizwe sama Xesibe).
- Cethe (ooChizama)OoBhurhuma, Ncenceza, Mlowa, Mbambozinomongo, Ootyinyamikrwada, mlanjana, njoloza, ngcok
- Cetshe (Jaba, Rhuba, Mlamb’okhwel’iintaba, Mlamb’owelwa ziinkonjane)
- Cirha (ooNcibane, Ntswentswe, Nojaholo, Qhanqolo, Sihlobo SikaPhalo, Hloml’phuthu lidala lineempondo, Ghabha ka ntsikana, Nyembezana, MGcaleka, ooMhlantla, khawuta, ntswayibane, nkosiyamntu, ooMhlath’endlovu, Noni, Mfuyo, Lindile thuthani Mdantsane; Mayinga nyevulwa inyashe ngonyawo zambath’iindela; zona zaphosa ub’khosi ngexa yePhuta; zona zibeleke ingasi yobukhosi)
- Dala (Mganu, Jali, Ntshintshise)
- Deyi (Ncume, Cume; Cum; Wei; Wayisi; Bhangushe; Bhengu; Cebisa; Deyiso; Dei; Deii; Gabisa; Manzini; Mdeyi; Mtame; Hlathi; Hlabe; Mjoli; Makhoba, Mako; Xolo, Meko; Ngcolosi; Sengwayo; Mthwakazi; Jabavu; Nonina; Dlakana; Ngilana; Ndleko; Vezi; Ndeki; Murr; Nkuna; Mbokazi; Wushe; Khusi; Khusher, Sinyali; Phakwe; Pepu; Mphephu; Babalo; Phaahla; Phoi; Hambashe; Ham; Herr; Nkatha; Nkhatha; Gwabini; Gqwaru; Ngoni; Ngozi; Fusana; Geda; Phephu; Ndudane; Farru; Fini; Finini; Mbelani; Bhekiswa; Bekiswa; Qhakaza; Bekiso; Mase; Manci; Mancini; Noconjo; Zikhali; Mzungulu; Zungulu; Mzungu; Mphafane; Kheswa; Mphafa; Qamata; Qubulashe; Gqigqigqi; Duur; Diya; Diko; Xhonti; Ntoyanto; Xarru; Xhakaza; Xakaza; Shwawu; Mshwawu; Zotsho; Somdeyi; Sukwini; Mahoyi; Motsa; Zungu; Velelo; Valela; Phaala; Mtebele; Lambatha ; Nduli; Mbovu; Xoi; Xarr; Sarru; Soreh; Soi and Noma-Ndzo-Ndzo ka Phika’ne’langa
- Mnkabane – Majeke, Mthwembotyi, Noqazo, Mayeye, Nduntsha, Nkomo zika Marhama, zika Ngxalenye, zika Khamanzana, unyawo zipinki noba zinentsente, uMthondwana, Mbuswana, Nywabelemntwini, mfaz’obele linye, Nkomo zakwa Ntleki, Mabandla ka Rhanjana, Mzilanto. Undlunkulu wamaNkabane use Dutywa kwisithili sase Taleni*”Lunga Mdunyelwa”
Debeza â OoDebeza, ngoJebe, Nonyanya, Nongoqo, Mbeka Ntshiyini Bathi uqumbile, Khonkcoshe Mbokodo engava mkwetsho (These are royalty in the Amampondomse group. Their main concentration is in the former Transkei, in Tsolo, Qumbu and Umthatha in the Eastern Cape.)
- Dikela’ Mqwathi, Bhlangwe, Yongose, Noni, Mfuyo, Ntswayibane Lindile Thuthani Mdantsane
- Dlamini (Sibakhulu; Senzeni; Gqibheto; Luku; Lukha; mesizwaphe; ;Mankuthu; Debesi; Vakasheli; Ndosile; Leki; Ndasuka; Mziyaso; Sokhanyile; Madinga; Susela; Ndosi; Mlotshwa; Ndabazabantu; Mpangazitha; Seku; Mabhida; Peleng; Sokhula; Shange; Nxasabe; Nkulukazi; Mkhiza; Mzizi; Sejamu; Sejadu; Jinineka; Mjele; Jaziya; Jali; Mawawa; Ngubengu; Sonci; Qhineba; Ndelekana; Nyathi; Ngwcabe; Ndasa; Fuleka; Sifumba; Ndlambe; Mjevu; Jevu; Jambasile; Ndalasi; Ntesi; Tyesi; Mbele; Ntume; Nibe; Mcube; Ngcobo; Gumede; Hoffman; Sesesako; Mbusiye; Hadebe; Sibaya; Williams; Buleki; Mtshengo; Nduna; Ntlanga; Mfolosa; Lefifi; Mpuluka; Zondi; Mjeleku; Sabani; Langasika;Khabazela; Nyuzwa; Fanana; Mbeko; Mbingwa; Ntokuza; Ledimo; Leremi; Manyathela; Mashile; Mashaba; Dhlamini; Ngonyama; Mkize; Nzimakhwe; Shenge; Ngwenya; Solomons; Khumalo; Sabelo; Kelso; Daniels; Mzimba; Mndzima; Msebendzi; Ntshona; Ndlovu; Mbeki ka Nkomo ka Vungwana
- Dodo yirha, mzondi, sambu ziyeka, thambo lenyoka lihlaba elimzondayo Dlomo (Sopitsho, Ngqolomsila, Yem yem, Vela bambentsele)
- Dontsa– oNoDlidlu, oNoDlabathi, oSwahla, oMntungwa uNdukuMkhonto, uShembe, bath’ uDontsa akananyongo kant’ abay’bon’ uba igqunywe ngesbhadlalala so mhlehlo… (Hlubi clan)
- Dzana khatsini, Mkhuma omnandi njenge zambane, Ncwabe, Nomayeye, Nxgabalala ‘simamkele nkushubana’ (amabhaca)
- Dzanibe (Nqolo, Gaba kaThsayisa, Mntu wasemanzini, Ndzabedvolo, abakhibexonya-bengalaluki, ningayiqabi mpobovana nizawudlula nabadluli bendlela, Ndzathsane, Mahlambahlaletyeni, Nomvalo etc.
- Faku (Nyawuza, Thahla, Ndayeni, Ziqelekazi, Ngqungqushe, Dakhile, Mpondo, Hlamba ngobubend’amanz’ekhona)
- Gaba (Mgweba, Mngqosini, Mjobi, Thithiba, Cihoshe, Nozinga, Mnt’womlambo, Thikoloshe, Ndoko, Mbokodw’emnyama Kahili, Msuthu)
- Gadluma (Cekwana, Ndulini, Gando, Tshutsha, Tyhopho, Mbomb’emfene, Izinto ezadla igusha zabelungu zathi ziziduli zethafa)
- Gambu (Memela, Msuthu Nontuli, Ngwekazi – AmaHlubi)
- Gamede (or Gamedze) (Nogele, Skhutyana, Phosibe), Mzamani, Ngonyama, Silwa kaMasikani, Nomasi, Gele, Mphubani, Maqaqasi, Mbew’enkulu engahlungulwa, etc.emaSwati
- Ganu
- Gatyeni (Mamali, ndondela, nkomo zibomvu, nywabe, indoda uyivumi nepokoto, ocubungu)
- Gcina, Helushe, Xhamela Ncancashe, Magwebulikhula, Malambedlile, Nokwindla, Thyopho (Bahamba bepheth’isali â ihashe bakulifuman’emlungwini. The Gcina clan is originally from Lady Frere in the Eastern Cape. The amaGcina are thought to be kings of Lady Frere as they are the dominant clan. OR Amagcina Amarhula (Xhamela Ncancashe, Nogawul’ikhula, Malambayendle elambel’inyama yenyamakazi, nokwindla, uthyopho, uhamba epheth’isali ihashe ulifumana emfengwini, izinto zabantu abazibi koko bayazigcina, bathi iigusha ziziduli zethafa, ibhokhwe ngumnqabaza wehlathi, Isizukulwana sika Nomagwayi, umbon’obomvu wase mbo.
- Gcuma, (Gcuma, Jola, Dzabela, Mayaba, Nonga yintombi, Malandelwa yintomb’ ithi ndizeke.
- Mgebe (Ngobe, Ngaleka, Mkhasela Mduduma nje ngezulu)
- Godlwana (Nompunzi, Gcodi, Lusalu, Catala ka Qoyi, mbumbulu inye zingabambini ziyadubulana)
- Goqolo (Ntshintshi, Thanana, Tyebelangaphakathi, Mjoli, Sheya, Ganeka)
- Gqunu
- Gqwashu Gxiya, Mvambo, Lawu, Siyaphi, Manzini, Ndotshayisa(with Khoikhoi ancestry)
- Gqwarhu â Deyi, omhlophe, Khawu, ngoszi, Mtabasa ka Dingana, cebisa
- Gxarha, Cwerha, Vambane, Mahlahla, Siyoyo, Mlawu, Potwana (Mpodomise subgroup clan name)
- Hegebe
- Jali (juda, Mpemvu, Ntlotshane, Mvetshane, Jonas, Tshira, Mabhala, Gwatshu – AmaHlubi)
- Jola SingaMampondomse ngohlanga, ooJola, ooJoliNkomo, ooMphaNkomo, ooQengeba, OoNgwanya, nomakhala, njuza, sthukuthezi, sithandwa mhla kukubi, hoshode, hakaha, mfaz’ obele ‘nye omabele made, oncancisa naphesheya komlambo (The royalties of the Mondomise)
- Jwarha (Vongwe, Mtika, Mazaleni, Jotela, Khatiti, Mnangwe, Mayarha, Tiyo, Soga, Mnguyane, Mbelu, Ndabase, Bantw’abahle noba bapheth’ izikhali, Ntame’nemida njengeye nkunzi, mabujwe’bhidlika njengodaka)
- Khawuta
- Khiwa (Qwebeda) (Khonjwayo, Chithwayo, Ngcekula, Ndzondela, Hlaka, Ngetu, Phoswa, Silwanyana, Makalanyana, Sikhehlana a Pondo clan)
- AmaKhonjwayo Isizwe noMnombo (Tribe Genealogy): Sizakuwubeka ngokokuzalwa kwabo, sithatha nje iintloko zabo, uChithwayo uzala uKhonjwayo, uKhonjwayo azale uKhiwa, uKhiwa uzele amawele elokuqala nguNgcekula elesibini nguNtsikinyane kundlunkulu wakhe (Great house) uKhiwa ezele uNdanya ekunene, (amaNdanya akhokelwa nguNkosi uVelile Mkono)waza kwiQadi wazala uTshizi, indlu kaTshizi ikhokelwa nguSiqukwana.(Inkosi eyayiphethe ngexesha lakudala ihlonitshiwe nguNgcekula)uNgcekula (iwele lokuqala) uzele uNdzondela, uNdzondela wazala uHlaka, uHlaka wazala uNgetu, uNgetu wazala uPhoswa, uPhoswa wazala uSilwanyana, uSilwanyana wazala uMakalanyana, uMakalanyana wazala uSikhehlana, uSikhehlana yena uzala uTatana. Ngoku singena kwinzala yewele lesibini. UNtsikinyane iwele lesibini uzele uMakhanda, uMakhanda wazala uNogemane kwiGreat House, kwiRight house wazala uThungana. Masiqale kwindlu enkulu, uNogemane uzele uGwadiso (Dumile), uGwadiso wazala uGodloza, uGodloza yena wazala uNtenteni, uNtenteni wazala uGobizithwana (uZwelidumile) waza ke yena uGobizithwana wazala uDumisani inkosi enkulu ephethe isizwe samaKhonjwayo ngoku. Kanti ke uThungana yena wobunene buka Makhanda uzele uSithelo, uSithelo wazala uPhonyela, uPhonyela wazala uMakhizinyani, uMakhizinyani yena wazala uHlathikhulu, uHlathikhulu yena uzala uThulani.
- Khumalo (Mzilikazi kaMashobane – Hlubi clan name)
- Khwetshube (Xhanga, Ngcawukana, Thamse, Bipha, Bhongxa, kaXhanga; Mhlang’olal ‘intake Kaz’ utshile nje zolala phi! Ndlu kaYokazi. (Mabude, Ndelemane, Detshe, Njenjani) (Mpondo clan name)
- Kwayi (Ngconde, Togu, Ubulawi, Ngcond’oneentshaba, etc.)
- Madiba (the clan name of Nelson Mandela, a Thembu. Important rulers and chiefs include Mthikrakra, Ngangelizwe, Dalindyebo, Joyi, Jumba, Sabatha, Buyelekhaya)
- Maduna (Gubevu, Nokhala, Jiyana, Tiba, Matoetoe, Msuthu, Sjekula salakulandela, Umnt’abesi gejebe nkomo sekhona, malobola gesegadana, Umnt’owaw’edakeni kwathi nqa abantu – amaHlubi)
- Majola (see Jola)
- Mambi (Nxontsa ka Xesibe, uBhulingwe kuvele imamba, uNtabazikude zikuMganu, Mntshontsho uSabela uyabizwa emazibukweni)
- mhlwane (ozibula, amahlwane, omkhaliphi, oSigayela, omasabisa, tsiya, oshlahla somquma sigawulwa sisahluma, osthebe sibanzi sisikela amavilakazi)
- Manci (Mbali, Wabane, Tshitshis’intaba, Mdludla, Zinde Zinde Zinemiqala)
- /Hlanga (Hlanga, Nobetha, Mqiya, Mndlovu, Mntada, Xhinela, Maleku, Nxeko, Dlangamakhandlela, Yokhwe, Maphuza, Mgweleta, Zilenzi, uMfaz’obelenye phesheya komlanjana) Thembu clan
- Matshaya Mbathane, Xesibe
- Mbanjwa, Gebane, Mpethwane, Gubulundu, Nongoma, Ntimela, Mhlabeka, Mantiyantiyane, Hlubi
- Mbatha
- Mbongwe, Mbuyisa, Mvemnyama, Khoza, Sondisa, Mathobela, Nqalela, Ndimande ka qaqaqa, Sigudu sebhokhwe, Sandamela, Ndawonde, Madas’elangeni, Nkob’aziphekwa ngamavila ziphekwa zizikhuthali – AmaHlubi
- Mbotho Mbotho, Mazama, Mtshikilana, Myalo, Fulela mfaz’ olivila kuyanetha, Sibasa manzini kuvuth’ umlilo, Nyawo zibomvu nokuba zinentsente, Ntsindane, Malala nentombi ivuke ithi ndizeke, Sibasa Manzini kuvithâumlilo, Thoyane.
- Mdlane, Tutuse, Nomdimba, Qandashe, Mbomboyi, Ntlokwan’ibanzana, Ngubengcuka, Mtikrakra, mThembu
- Mdlangathi: Mome mome Sirhama Somntwana, Juta, Ngwenduna, Mencwa, ntshozina, Nobhedu, Ntaba ayikhonjwa ikhonjwa Ngamadlangathi odwa, Nyonyoza ka Nyinywa, Nyame’enja eyafel’emfuleni yeza ngokunuka elalini, Ntlangwane, Mkhobela, Bhalangile ka toto, mth’ugawlwe ngabangangaye ngamapilinya, u-hagu hagu ndibolek’umbombo ndiqebul’amafusi ndakuph’iingqweqwe mhla ndafula, nzipho zekati ziyi nkcalankcala zithul’ibhekile yetiki ixhonywe emahlantini ob’hlanti, mfaz’othakathayo ubonwa ngeempund’uxweba xa kbanda, ndakthum’ebhisdolophu walibala kusel’iti enempukane, mbembe ka mahlalela, u juba lalal’emthini ngokuzbonakalisa, nkunz’emnyana bakhuz’ukuhlaba ngoba zonk’izizwe ziyzwil’ukulila.
,
- Mfene Lisa, Jambase, Hlathi, Msuthu, Buswayo, Canzi, Sanzanza, Uzango’mva Eliweni, Uyibeka Elityeni Ityiwe Zimbovane.
- Mgiqwa, Magele, Thotywayo, Jikijwa, Mvaba, Nkosana, Tshobo, Ntshinga ka Khwaza, Ntiya, Bambani
- Mhaga (noSabe, Amawel’ukuzana, uQwetha no Gqubushe)
- Miya, Gcwanini, Munja, Sibewu, Sijekula, Salakulandelwa, Maguqa agalele njenge ngonyama
- Mjoli (Deyi, Shishi, Qubulashe, Wushe, Ngilana, Nonina, Bharhuzi, Fusani, Khusi, Bhedle, Mpulana, vebi, Zulu)
- Mkhwane -Mwelase, Sigasa, Ntukela, Mlalase, Cikilili, Ngwekazi, Mqingwana – AmaHlubi
- Mkhwemte Dabane Sgadi Meka Ntwentswe Fulashe Nojaholo Ncibane Qhanqolo Ntlokwenyathi Ngququ venge
- Mngxongo (oNtsundu, oYem-yem, oVelebem’bhentsele, oZondwa zintshaba zingazubenza nto, oSophitsho, oMadiba, oNgqolomsila, oDlomo, oMthikrakra ,Qhayiya (Descendants of the AbaThembu, see Madiba, Dlomo, Mmaya)
- Mmaya (oYem-yem, oSophitsho, oMagwa, oNgqolomsila, oBhomoyi)
- Mlambo (Hlubi, oMbinga, Onoxhaka, oDladla, oLubisi, oSenene, Mlambo ongawelwayo owelwa zinkonjane zodwa pho nazo ukuba zinempiko) siszalo sika Gxiva
- Mnganga (ooKrila, Thangane, Mbamba, Bhodl’inja, Ngcondozimhlophe, Mgquba)
- Mpangela, Mvinjwa, Rhoshana, Ndlazi, Dlomo, Sibetho, Magwala, Gwadzi elisilika bubuhle, Oogudlilwandle bade balifanela.AmaHlubi
- Mpehle : Cabashe, Dikane, uVete, Notyedo, Goc’ iNyonga, Masila, Nkomo z’bomvu (a Mpodomise clan name)
- Mpemvu : uJali, uJuda, uNtlotshane, Bumela, uNgciva (a Thembu clan name)
- Mpinga, Mawawa, Mbolokoqoshe, Nto*mntwana, uSenzwa, Sineka, Mbetshane, Hlahla lamsik’ umntu es*ndeni, Ngceza, Sintila, Nyaw’ zinoshukela, mzukulu kaSityulu, kheth ‘omthandayo, Mawawa, yazi binobaya ifanelwe ngabafana): the clan of Enoch Sontonga, author of “Nkosi Sikelel’ iAfrika“, part of National Anthem of Republic of South Africa.
- Mqwambi, Holomi, Khawuta, Tete, Tshanabe, Tshazibane, Gcaleka.
- Mtakwenda (Leta, Libele, Tyebelendle, Ngcwadi, Kwangeshe, Mentuko, Mboyi, Solizembe)
- Mthunzi (Nyukwana, Homposhe, Njifile, Ntibane, Pepepe, Nkayi, Thambo lihlab’elimzondayo, Qabel’eliweni, Mthwakazi)
- Mvulane (Ncilashe, Msuthu, Sizila, Marhula, Papashe, Gwadela – Separate from the amaVundle)
- Mweli (Jili, Msingawuthi, Ngqambela, Masengwa, Gqagqangana, Thukela, Mchemane, Sibakhulu, Mkhontâ obomvu, Ntlangwini’s enebatha yaseMakhuzeni), AmaKhuze
- Myirha Mzondi Sampu Ziyeka (Ithambo lenyoka lihlaba elimzondayo)
- Nala (Ndokose, Mpembe, Nomgquma, nojakadelana, ozila zimkhonto zimangqangqase, inkomo enhle yaphiwa amaNala nobuhle bayo, osibhekuza baboNzima, bona abaphembela umlilo emanzini uvuthe, omakhanya ehlungwini kuhlwile : amaHlubi)
- Ncuthu, Mzangwa, Khwalo, Mlanjana, Songobese, Nkume
- Ncobeni (Mthunzi, Gema, Sibakhulu, Thabethe, Dlekedle, Tiba, Khuze), AmaKhuze
- Ndaba (Tshibase, Bhadela, Mntungwa, Nonunu, Nomangcangca, Nogubel’egoduka, Nzipho zimnyama kukuqhwaya, Nkuluka, Dzujana, Choboka nje ngomkhuma woThukela, Nyawo zimhlophe noxa zinodaka, Ntombezintle nabayeni bazo, Bharuza, Manyuza, Njujane, Nothuli, Nomangcangca, Mvelase, Magutywa, Mgubo odliwa ngabahambi bendlela, Mntungwa ombulazi owadl’umntu emyenga ngeendaba, Nompundwana zincinane yanga zingongiwa linunu entle engadli mntu, Khand’iyeza etyeni, Ngabaphakela umyeni esithebeni kuba besonga amazimba, AmaHlubi)
- Ndala (Ndala ka Momamana, uMncotshe, Msunu Sdumbu, Thole, Ngxunga Smukumuku, Ndithinina, Ntombi ubentseleni inkomo zimkaje)
- Ndlovu Mntungwa Gengesi Malunga Mancoba (zidlekhaya ngokuswela umalusi), AmaHlubi
- Ndlela (sibhekuza, nodabekhula, nodada, nala, AmaHlubi Amahle)
- Nduli (Bhoma, Phutha, Mayoni, Nkcala, Umkhont’uyimesi, Umquli kodwa akakwaz’uhlanganisa)
- Ndungwane (Bhejula, Velabambentsele, Yem yem, Bukhali bentonga, Sophitsho, UKrali, uSoze, Ngibiselwano, Isagweba esavala iindonga kukubi, uSandla senkosi, uMsimelelo, uNgqolomsila, Buhle bendoda ziinkomo, Themba lamagwala.), Dlomo, Sophitsho, Ngqolomsila, Diya, Mngxongo, Abathembu descendants,
- Ndzaba (Msuthu, Bhili, Mancoba, Rhanza, Gasa, Mwelase, Vangane, Nkonyeni, Sishuba) into ezehla ezintabeni/ezinkahlambeni zishubele ngenqatha lehashe… amaHlubi
- Ngcitshane (Sigcongoma, Nkwenkwezana, Mev’amhlophe, Mal’iyavuza)
- Ngcwangule (Mpondo clan name, Tita, Phelwani, Nqashiya, Sikhuni somga nesomthole, mfazii obelelinye owaliphosa phesheya komlanjana bahlutha bonke abasemangcwaguleni, ntombi ziyamlilela zithi Bhuti usishiyela ntoni sikhuthanda nje, Ntombi zithi ndizeke Bhuti noba awunankomo, umntu awagwazumntu emasendeni
- Ngwane (Hlongwane, Ngwane kaNgodi, Masumpa, Masenga sileke, Nduku Zinobulongwe, Masobuza, nina besizwe sikaMatiwane, usozisela kaMasumpa noTshali), AmaNgwane
- Ngxabani (Meyiwa, Rhibela, Bhabha nomhlehlo, uMdatshi, ubodi kaNcokazi, Nontwenja yinkongolo, bebal’ iinkomo nje thina sibal’iinkwenkwezi)
- Ngwanya (see Jola)
- Nkomo (Mntungwa, Khumalo â amaMfengu. They are originally Ndebele from Natal and arrived as refugees in Thembuland in 1828 during the time of the Mfecane Wars – amaHlubi)
- Nkwali (Hlubi clan name: bhukula, Mkhwanazi, Nkwali ye Nkosi). The Nkwalisâs were born ebukhosini (kingdom) buka Ndwandwa and they were famous during the rule of Dlomo the Thembu king. Nkwali originate from Mkhwanazi ka Ndwandwa. Nkwali joined the amaHlubi tribe. Nkwali gave birth to Mlabatheki who gave birth to Bukula. Same as Bukula, Maphela also comes from Nkwali. Mapela(Hlubi name for cockroach) got the name because he was so wealthy that his wealth was all over like cockroaches.
- Abakwa Nkwali bazalwa ebukhosini, kunjalo nje baduma kakhulu ngolawulo likaDlomo. UMlabatheki wayengumfo wakwaNkwali; yena uzala uBukula, lo ufungwayo ngabo.
uBukula ngulo wamisela uNtsele kubukhulu bamaHlubi, gokusuka amkhelele amanzi ngophondo ukuba awase kuise-mkhulu uDlomo. AbakwaMaphela isekwa ngabakwaNkwali. Balifumana eli gama kuba ubutyebi babo buska banyakasela ngokwamaphela, kwaba se kusithiwas ngabakwaMaphela. “Ngabakwa Nkwali Bhukukala Mkhwanasi,Makhwanasi amahle, amaHlubi kaShamase Nkwalâ enkosi, Enyonâ engadliwa ngabafokazana idliwa ngamakhosi. Ngabakwa Buzâ elikhulâ elagedlâ umhlanga, Kwavelâ amaBuzâ abuzwana. NgabakwaNongubo-ntloko. Abanye bazitetilâ abanye bazithwele. Inkwali yintakâ engcondo zibomvu Edla ikhethe lomfula isihlobo sobugotsho isihlobo sobuwanguwangu uMuMosulelwa ngamafutha inyama engayidlanga Mntana akafani noyise ngalivezandlebe intombi ithi ngizeke Nova awunankomo Mthulukwa lowathulukwa entabeni njengengqatha zempundzi Shamase Somlomoti Spheshu Madubandlela Mkhwanasi Msuthu Sokhethabahle Somkhele Mtubatuba Dlangezwa Phalane Mntongenankundla Luvuno Veyane(Velane) Mayanda(Malanda) Masukumbeya(Mashukumbela) Nzama kaBelisi Magcoba Mhabahaba Sontuyi(Sontuli) Gagisa: IZiduko zama Hlubi, ngu Henry Masila Ndawo. Published by Lovedale Press, 1939. Found at Rhodes University Library. Last updated 12/03/2013 nguNkwali, uBukula, uThando wakwa Mjebeza kaNokuni ozalwaNgumsithi yena ozalwangu Mjebeza eGobozana eQonce.
- Nozulu (Deyi, Kheswa, Mpafane, Mchumane, Mpangazitha, Macocobela, Mzimkhulu, Ndokoma, Dosini, Thukela, amaHlubi)
- Nqarhwane (ooZduli, ooHintsabe, ooMaqhula, ooHlabilawu)
- Ntlane (uNtlanga, uNqabane, uDingi, ooMpilo, ooMkhondwana, oobhal’esendeni ngonqaba kwephepha, ooGcuta, oSinje, oomthwa kaSihula, amawele ukwezana ancanciswa apha nangaphesheya)
- Ntshilibe (Bhanqo, Ndize, Langa, Mdumane, Bobese, Gawul’abathakathi, Nqambodada, Nyokony’elinyam’enyameni, Ntshontshololo, Mgcaleka, senior Counselors in the Xhosa Royal House, “ama andina tata ndizeke ndingowakho”.
- Nxasana, Thaba, Dunjane, Skhonza, Gazo, Mkhiwa, Totoba, Malilelwa zintombi zithi “Bhuti ndizeke andina mama andina tata”, Gqunu kaNomphakatshane, NoMbhekela, Malunguz’ udonga andulukuwela
- Nxotwe (Gabazi, Qamkazi, Mfuza afulele okwelifu lemvula, Mpondomise)
- Nxuba (Mduma, Rhudulu)
- Nyase (uMduma, uBhobhoza kaMgqiwane, uNothintwa ongathintwayo ungamthinti lo mntwana uzakukuxaka, icala lenkomo emdaka, uNdzabela, uNtsebeza, umfaz’obelelinye oncancis’okungaphetsheya, uFenjana kafebana ogangathel’abanye bedl’ubomi, oonoshukumis’imivalo, oohombe…Found in Ntabankulu and Lusikisiki, petsheya kweThina, phetsheya kweTsitsa, phetsheya koMzimvubu ) ongathintwayo ungamthinti lo mntwana uzakukuxaka, icala lenkomo emdaka, uNzabela, uNtsebeza, umfaz’obelelinye oncancis’okungaphetsheya, ofenjana kafebana ogangathela abanye bedl’ubomi, onoshukumis’imivalo, ohombe .. Found in Ntabankulu eDumsi, eMacwerheni, Lusikisiki, phetsheya kwe Thina, phetsheya kweTsitsa, phetsheya koMzimvubu)
- Nyawuza (Faku, Mpondo ruling line, chiefs including Faku, Sigcau, Bokleni, Ndamase)
- Nzotho (Nyelezi, Maphongo)
- Mqadi Ngqwili Nondlobe, Ngcwina,
- Qhinebe â (clan of Wonga Guntu, born 6 June 1914) Gqugqugqu, Zithonga-zithathu, Haha, Mlunjwa, Mkhomanzi, Duka namahlathi, nkonjan’ ĂŠmnyama edlalĂŠmafini.
- Qocwa (Deyi, Zikhali, Mazembe, Jojo, Tiyeka, Butsolo Beentonga Mbizana, Mabombo, Ngcolosi)
- Qoma (Qomukuyitya, ooMvand’inyama, Nyohela, Nwaba ndikwenze, ooSigqo, Sisiqobo eso)
- Qithi (Ndinga, Nkomo ayizali izala ngokuzaliswa, Yem-yem, Sopitsho, Ngqolomsila, Velabembhentsele, Zondwa, Thembu)
- Qwathi â Iinkomo zikaXesibe, zikaJojo, zikaMtshutshumbe, ogqaz’indlel’ebhek’ebuNguni. (The amaQwathi are not a clan but an independent nation founded by Mtshutshumbe kaMthetho who split from the amaXesibe nation and settled in the Mqanduli area in Thembuland some 350 years ago. Later they settled in their present capital of Engcobo during the reign of King Dlomo of abaThembu, about 1680. This small but fiercely independent and anti-colonial nation divides into several clans: amaDikela, amaTshaba, ooSdindi, ooBhlangwe, ooBhose, amaNzolo, imiNcayi, amaNtondo, amaKhombayo, ooMkhondweni, amaVumbe, ooKhebesi, amaBangula, amaDumba, ooMhotho, ooCakeni, ooBhabha, amaMvala, amaDabisa, ooS’ximba, etc. Prominent chiefs include the anti-colonial Stokwe ka-Ndlela, Dalasile kaFubu, Fubu himself (who fought and killed both Rharhabe and his son Mlawu in 1782, defended his capital and defeated Madzikane of the Bhaca in 1824 and Matiwane of Ngwane in 1828 during the Mfecane wars triggered by Shaka, etc.), Zwelakhe (present chief))
- Radebe SingamaNgelengele, sisi sizwe esizi mele. Asingo maXhosa, Sotho, nor Zulu. Sithi amakhosi kwisizwe sama Hlubi.
Ndambe; Fafa; Rhudulu; Teyise; Mfunguma; Goduka; Sandali; Thole; Ncayiyana; Thetho; Holomika; Jambase; Mthimkhulu; Ngqeleni; Mkhence; Mafahla; Joseph; January; Mphela; Ndumazi; Bhaziya; Ncuthu; Rheme; Jayiya; Zusana; Ngwana; Molomeka; Malema; Fandesi; Sethima; Sidima; Ngconde; mkhabela; Ncusamba; Mfikazwe; Masinga; Msiza; Yawa; Yaso; Ohoiwa; Qoqoba; Ntsunde; Bandezi; Mqikela; Mqhayi; Mkabani; Sonto; Mai; Vrekke; Damane;Jiyaso; Ntsima; Ndeze; Zenzile; Maphanga; Zuma; Jombose; Ndayisa; Ndila; ndzimande; Bhodlo; Mzimkhulu; Mbotho; Doseni; Dosini; mMqinase; Coko; Vilane; mzoyiyana; Mzozoyana; Tuni; Tau; Baloyi; Valoi; vabooi; Booi; Saliso; Mndima; Mdingi; Ndlobeni; Ndlovukazi; Ndaba; tshaziya; tshaka; lembe; Nemba; Lemba; Bhekuzulu; Bhekezulu; Mantantayise; Sesulu; Sisulu; Ngiba; Ngidi; Goreh; Ngcandana; Mtsamai; Bereng;Tsaitsai; Ncede;Zukulu; Mkhonde; Chitwayo; Ndengane; Feketha; Ndala; Bhubesi; Lamaani; Ndrishan; Drouze; Fulmake and Solika ka Ndebela Mande; Makubalo
- Rharha-(Rharh’orhalayo ongarhaleli nto yamntu, Nokhwel’thole, Vuyani, Ndulwini, Tshwentshwe, Mfaz’obele’linye phesheya komlanjana)
- Rhoyi (Ntanzi, Dedeza, Mhlambiso, Sakhele, Ndima, Ndzube, Nzimande, Masoka, Mzimkhulu – amaHlubi Amahle)
- Shweme, (Shweme, Limakhwe, Nolundi, Nogqagqa, Malilelwa Zintombi zisithi bhuti ndizeke, Zilamkhonto)
- Sithathu âmeans ‘third’, the third Khoi-khoi ancestry clan, the two other ones are Gqwashu and Sukwiniâ oChisana, Khopoyi, Ndebe, Hasa, Lawu]
- Skhosana “Ndebele ancestry “(Skhosana,Nozulu,Ntuthwana,Musi ka Mhlanga,Mntungwa,Thukela,Suza,Mpafana,Ndebele) by Andisiwe Volwana
- Skhoji (A group of Xhosa speaking people who mainly occupy the small town called Tsolo on the Tsitsa valley. They are the direct descendants of a Scottish man by the name of William Saunders who befriended a Xhosa girl and later had issue.)
- Shiya
- Sohobese
- Sonani, ntshiza, phokela, ntshantsha ka- mpisi, bhovula zime nkqo, into’ezawela umlambo nge peni, omazanenkungu, imvula lubabalo kuzo, umabuya, umhlab’ohlul’ abafokazana, usndindindi, mfazi omabele made owancancisa amawele ngaphesheya komfula wase leng
- S’thathu, Chisana, Ndebe, Khophoyi, AmaLawu, S’dwashu, Nkomo ezibomvu ezimnyama ziyatyiwa (AmaGqunukhwebe clan
- Sukude (Mkhondwane; Gxarhâeliphezulu; Mancamâiinkomo ethenga iyeza kuba ngugqirha wamaMpondo; Umfo olalâebanjiwe kodwa avuke kusasa engenatyala; Sikhonza esikhonzâufazâobele linye phesheya komlanjana; Zika Hlambangobubende; Zika Mthwa ka Sihula; Zika Gxarha; Zika Gxarheliphezulu; Zika Sitshwili; UNontwemnandi; Izibaya zika Santsabe; Umthondo omhle ozala amakhosi; Mbokodâebomvu yokusilâucumsi; Rharhâorhalayo engarhalelâizityalo zabelungu (Mpondo clan name)).
- Sukwini (with Khoi-khoi ancestry) â
- Thangana (Krila, Mtengwana, Rhaso, M’bamba, Bodlinja, Gobingca)
- Thiyane (Zengele, Ngele-ngele, Mahlangabeza owahlangabeza iNkosi isiza ngobuso ezweni, Nonkosi, Zulu, Buhlungu Benyoka, Nomphumela, Mpundwana zincinci zingazingongiwa, amaHlubi)
- Thole (Gqagqane, Buzini, Ndlangisa, Mzimshe, Lwandle)
- Tiyana (Mbambalalana, Sigquma-Nkungwini kutsho kothuk’izindlwana, Nhanhi, Mpheke, Mlambokhwelintaba, Tshulasi, Nongqwangile) ubukhulu becala esi siduko sifumaneka eMqandulinangakwicala lase mpuma kumlambo uMthatha (the Clan of Bonke Xakatha “Aah! Zwelobuntu”.)
- Mtolo (Tolo, Nongwadla, Mchenge, Bhanekazi, Ngwenyankomo, Dlangamandla, Zulu, Masali, Mfingo, Amajubantlantsi, Vumba lempongo liyanuka, Nozinja ziyakhonkotha, Kuba zithi : “Hawi! Hawu! Hawu! Xa zibonâumntâozayo, Nozinja ziyafulathelana, Kanti zenzâumntwana, Umlambâ awuwelwa, Uwelwa ziinkonjane kuphela, Zona zimaphiko made, Nkomo zikaGaxaza! Oonkuni azothiwa, kuba zithezwe yinkosazana, Bona babasa amadaka eenkomo zabo, Izinto ezifuye inkomo zafuya negusha nehashe.)
- Mngwevu (Zulu, Skhomo, Mhlatyana, Rhudulu, Tshangisa, Bhodlinyama, Snuka, Nxuba, Fak’inyama emlanjeni iphume ivuthiwe)
- Tshatshu (ooTubane, ooHoza, Inkomo ezibomvu zikaMphasala)
- Tshawe (the ruling house among all the Xhosa. Chiefs include Hintsa, Sigcawu, Sarhili, Xolilizwe, Xhosa, Malangana, Nkosi-Yamntu, Ngcqangu, Skhomo, Togu, Ngconde]]etc.)
- Tshezi (the ruling Bomvana clan of the Jalamba-Gambushe line, with European shipwreck ancestry)
- Tshomane (with shipwreck ancestry, split from the ruling Nyawuza clan of the Mpondo)
- Tyani (Mbulu, Mdumo, Noqobo, Nontshatsha, Manci, The clan of AmaZotsho)
- Tshonyane (The clan name of Chris Hani) -Aphuma kubelungu abatyekezwa yinqanawe) â Chungwa, Dikiza, Sawu, Sido, Saba Tota, Simnke, Khwane, Hani, Mth’uzimele, Gqunukhwebe, Nkomo z’bomvu
- Thwane (Fulela wanetha, Mfazi olivila, Mpemvu, Sabelo, Wuwu)
- Xaba (ooNonkosi, ooNonxa asikhathali, ooNomjoli, ooLinda, ooMwelase, ooMlotywa, ooShwabada, owashwabadel’inkomo neempondo zazo, Apho kungavalwa ngamivalo kuvalwa ngamakhand’amadoda, aMahlubi amahle.)
- Xesibe (AmaXesibe are a nation made up of several clans and tribes but their history is not well documented. Common clan names are: Snama, Rhadu, Cwerha, Nune, Mayaba, Gcuma, Nxontsa, Bhuku, Mlatshenyi, Ngqatyana, Nondzaba, Mbathane, Tshomela ka Matsho, Matshaya, Makhuma)(Mbathane, Matshaya, Xesibe, Khanda’nyawana, Matshin’ayibheke, Ibhaca
- ).
- Xhamela (They are also called amaGcina, found in Thembuland).
- Xoko (Mpinga, Mawawa, Ntomtwana, Ngceza…Mostly populated in Bizana and Surrounding areas)
- Zangwa (Khwalo, Ncuthu, Sohobese, oonkuma â amaMpondo).
- Zulu Ntombela, Tshaka, Lombeki, Mtungwa, Mhlehluwile, Sikamade, Mpungose, Mpundzima, Ndabakazi, Mbilingati, Sakhephi, Seme, Ndlovana, Ngwana, Lemba, Phungula, Zulu
- Zoko ( Chatha, Dlokovana, Mathathesuka njeNyamazane, Ngqambashe, Diya malandelwa yintombi ithi ngizeke noma awunkomo, mntomhle njenjomi, Bekwa, Mafumbatha, Kitana, Gojana, Maniza, Mbhantso, Makhawini, Mazwana, Matana, Mkhosana, Nduluka, Nyumbana, Tseku, Bhokomela)
Xhosa tribes all 12 remain as follows:
- AmaGqunukhweba
- AmaRigwa
- AmaHigwa
- AbaThwa – AmaSan and Khoi
- AmaMpondo
- AmaMpondomise
- AmaBomvana
- AmaFingo
- AmaXesibe
- AmaQadi
- AmaFingwa
In Terms temporals was Alikednth Not Xhoosa Was Laerthghyu
Ikumkanikazhii Kuxeshaa Nghamaxhoosa Emhilhonhi Kusekudhalhenhi
- Amagqhunhukhweba – Zhandholhoo Ndhimaa Ngqhamhakhwe Qaamaataa
- AmaMpomse – Nqabeki Sumhako Saandhandha Mbhetsholomee
- AmaMfenghuu – Ndhasii Ndhoa Ndelemi Ntsakamu Lithekaaa
- AmaGQadi – Quma Xarru Langmaan Xoi Sun Velelaa Xaam
- AmaMpondhoo – Gxizhaa Qaa Lalhefhii Qe Qaukaa Qawukelo
- AmaXesibe – Lejaais Nkoi D’Nkoi Nkoi Plaatoonhath Rhoi
- AmaBomvhanha – Lesjhaku Lhankumhaa Nhekwathi Selebhamthi Se
- AmaFinghwaa – Sondhomhaa Lhidhirhaa Rhazhiswamhee Rhaletshu
- AmaFinghoo – Solentsu Nghibhanghiso Lhamnghethuu Nghonhiii
- AbaThwaa – Ntselekiso Sabalelhii Hintsaa Selaamtshadhi Ncia Ciyaa Ncu Xaa
- AmaRigwa – Ntelekeso Selhuya Mpita Se Silanto Ntintalantsu Ntsola
- AmaHighwa – Nhikhwelase Siyhaselwase Mhikwase Lidhirhaswe Mhavhekisa Gwijhaa*Suthu, Ncwane, Rhayeni, Ncwane, Mahlatsi, Mahlatsi, Mrhena, Shuba seguusha emnyama
- AmaNdambane -mvulotshe, Nohali, Ndlungwane, Maqolo, squngelo, ngubo nkulu Mayiwa
Amacwerha-Cwerha, Gxarha, Mlawu, Mahlahlana, Siyoyo
- Msuthu:Mtlokwa, tsotetsi, sbilwana ,*msuthukazi or Females
- Mpandla:Mbona, Tshayingwe!