Izithakazelo zakwa-Jili
Masengwa,
Qabase ,Vilakazi,
Mphephethwa,
Nkom’esengw’ilele ngoba uma imile iyakhaba,
Nomjoli, Binda,
Ntombi engaqomi kwaJili iyogana impaka nesikhova,
Gqagqangene!
Masengwa,
Qabase ,Vilakazi,
Mphephethwa,
Nkom’esengw’ilele ngoba uma imile iyakhaba,
Nomjoli, Binda,
Ntombi engaqomi kwaJili iyogana impaka nesikhova,
Gqagqangene!
Mkhathini,
Magolwane, Zikode,
Mzilankatha,
Phangela koqhoqhoqho,
Mashishwana,
Mbopha kaSthayi,
Gome kamshebe,
Mandlazi othab’izolo,
Mahlinza!
Ngidi,
Bophela,Busane
Fuyane, Mazinga,
Mlalazi kaNoxhaka,
Laka lathengwa ngembuzi,
Imbuzi kwakungeyempongo,
Wena bhaka laseMakhasi,
Wena nyoka zakhwela emthini zingenanyawo,
Wena nkomo zehla ngelengiso estikini,
Wen’okandunu mabukwa yombili abasezitheni nabasekhaya,
Dlokwe lendlovu,
Jiji Mankononkono,
Geza ngenhla abafokazana begeza ngezansi,
Mnguni!
Izithakazelo zakwa-Hlomuka with English translation:
Ngidi,
(Ngidi).
Bophela, Busane,
(Bophela, Busane).
Fuyane, Mazinga,
(Fuyane, Mazinga).
Mlalazi kaNoxhaka,
(Mlalazi, son of Noxhaka).
Laka lathengwa ngembuzi,
(The shield that was bought with a goat).
Imbuzi kwakungeyempongo,
(The goat was he-goat).
Wena bhaka laseMakhasi,
(You, the clay pot of Makhasi).
Wena nyoka zakhwela emthini zingenanyawo,
(You, the snakes that climbed the tree deprived of feet).
Wena nkomo zehla ngelengiso estikini,
(You, the cattle that descended by sliding on a stick).
Wen’okandunu mabukwa yombili abasezitheni nabasekhaya,
(Wen’okandunu is looked at by both those in the open and those at home).
Dlokwe lendlovu,
(Dlokwe lendlovu).
Jiji Mankononkono,
(Jiji Mankononkono).
Geza ngenhla abafokazana begeza ngezansi,
(You who wash above while the commoners wash below).
Mnguni!
(Mnguni).
Khuluse,
Gence, Shozi,
Gabhisa, Mtumasela,
Langa, Mbasha,
Wena owehla ngomzungulu wasala wabola,
Khawula!
Chemical engineer who worked at Shell Downstream SA and Sapref. Served as non-executive board member at Dube Trade Port Corporation and National Metrology Institute of South Africa. Passed away in September 2019. Posthumously awarded Doctor of Administration.
Β© 2026