πŸ’›

izithakazelo

Tag: sinanatelo Page 11 of 12

Izibongo zeSilo uShaka kaSenzangakhona

Izibongo zeSilo uShaka kaSenzangakhona

UDlungwane kaNdaba*!
UDlungane woMbelebele!
Odlung’emanxululumeni
Kwaze kwasa amanxuluma esebikelanaUMjokwane aNdaba
Usalakutshelwa usalakunyenyezelwa
Usishaka kasishayeki
Unodumehlezi kaMenzi
Ilembe eleq’amanye
Amalembe ngukukhalipha

Igawu bazakuliluma
Bazakuliphimisa
Bakhumbule amagawu abebesi
Uteku lwabafazi bakwaNomgabhi
Ababetekula behlez’emlovini
Beth’uShaka !
Akayikubusa , kayikuba ‘Nkosi
Kanti kuyinyakana
UShaka ezakunethezeka

UShaka ngiyesaba ukuthi nguShaka
UShaka kwakuyiNkosi yaseMashobeni
Umlilo wothathe kaMjokwane
Umlilo othathe ubuhangunguhangu
Oshise izikhova eziseDlebe
Kwaze kwasha neziseMabedlana

Inkom’ekhal’eMthonjaneni
Izizwe zonke ziyizwile ukulila
Iziwe nguDunjwa waseLuyengweni
Yeziwa nguMangcengeza wakwaKhayi
Yaye yezizwa ngamaNtungwa akwaSokhumalo

Intethe egolwe ngazinti zamkhonto
kwaMalandela
Yathi ukusuka yajubalala
Ungezwa bethi valela njalo Solunjalose
Kanti kabasho kuwe
Wena kaNdab !

Basho unyoko uMbulazi
Yena ovalele iNgonyama endlini
Odabule kuNdima noMgovu
Abafazi abanendeni baphuluza
Imikhubulo bayishiya izinqindi
Imbewu yasala emanxiweniOdabule kuBhuzane phezulu
Wakhethelwa udwedwe lwamaza
Wadlula kuMcombo zigoduka
Wabuz’indlela kuDunjwa
Kanti ngabe uyibuze uBhuzane
Owandulele ukuya kwaNomagaga
Lafika iqhude lamvimbela

ILanga eliphume linsizwa
Lathi liphezulu lansasa
Ngoba lifuna ukothiwa
Yimizimbazimba
ILanga eliphandle elinye ngemisebe
Ngoba liphandle elaseMathandeni

Ozulu lizayo khwezani abantwana
Ngabadala bodwa abazozibalekela
UDunjwa yedwa limkhandanisile
Uye wakha amanxiwa oThukela
Lapho kucushwa isilo ngomwowane

Ohamba ebasa amakloba
Ophehlwe weva wanjengomlilo
Imamba edl’umuntu bathi iloyelwe

Okhangel’ezansi naMadungele
Izinkomo zawoSihayo zamlandela
Kwaze kwalandela nezawoMafangosi
Ebezisengwa yindiki yakwaMavela

Ungangencumbe yamabele engadliwa
Ungangembiza yamashongololo
Uphekwe ngembiza enkulu
Ebipheka aMakhosi akwaNtombazi
Kavuthwa uShaka kaqedwa

Wayilanda inkomonye
Ilandwa kuMakhendama
Ekhaya konina
Izulu elidume emva komuzi eKuqobekeni
Laduma lazithatha izihlangu zaMaphela

Wamudla uNomhlanjama ezalwanguZwide
Wamudla uNqabeni ezalwa nguZwide
Wamudla uMphepha ezalwa nguZwide
Wamudla uDayingubo ezalwa nguZwide

Wamudla uNombengula ezalwa nguZwide
Wamudla uMpondophumelakwezinde
emaPheleni
Wamudla uMtimona ezalwa nguGaqa
emaPheleni

Wamudla uMdandazi ezalwa nguGaqa
Wamudla uMakhwela ezalwa nguGaqa
Wamudla uNozigaba kaTatho
Wamudla uNkayishana eCwecweni

Ondande ngokhalo, wabuya ngokhalo
Waya ngoBhoyiya kwaMdakuda
Wandanda ngokhalo olude
Wadabula emathanjeni abantabakaThayi
Ababegodola beya kuMacingwane
eNgonyameni

INdlovu ethimuka babeyixokozelela
abasElangeni
Ibuyise inhloko yadla amadoda
USilwane helele!
Emizini yabantu
USilwane ubengelutho
Ubeyinduna kwaDibandlelaOZihlandlo kaGcwabe ngibasolile
Abasokoco !
INkosi kabayitshelenga izibuko
Bayiweze ngelisaconsa amathe
Ebelisasuka kuphela
UNtube wakwaMajola

Amanzi omthombo wakwaNonamba
Engiphuze kuwo ngaze ngagangatheka
Ngaphos’ukudliwa zimamba
UMlunguzi wezingoje
Izingoje zilunguzelane

INyathi esihamba isengama amazibuko
INyathi ejame ngomkhonto phezu
koMzibvubu
AmaMpondo ayesaba nokuyehlela
Nani boGambushe
Nani boFaku

Ningingamhlami okaNdaba
Ukuba nimhlabile
Kobe senehlabe uPhunga
Nahlaba uMageba

Wahlangana nodwendwe lwamankankane
Mhla eyakudla amaMpondo iziphukuphuku
INtaba emahwanqa kaMjokwane*
Ebingadli mihlambi yankomo
Ebidla imihlambi yezinyamazane
Obesixhokolo singamatshe aseNkandla
Abekade ephephela izindlovu ukuba liphendula

ULusiba gojela ngale kweNkandla
Lugojela nje ludla amadoda
INdlondlo yakithi kwaNobamba
INdlondlo ehamba ibanga amacala
UNdaba ocaba ngomkhonto
Amanye amakhosi ecaba ngamazembe

Ubhiyoze kuNomangci phezulu
Eyakunqamula umbango wakwaNyuswa
Kwakungabangwa lutho kwaNyuswa
kwakubangwa izinhlakuva emanxiweni
Bethi nkete nkete
Lindani amajuba

Umxoshi womuntu amxoshele futhi
Nanku lapha ngimthanda khona
Ngimthanda exosha uZwide ezalwa nguLanga
Emthabatha lapha liphuma ngakhona
Emsingisa lapho lishona ngakhona

UZwide wampheq’amahlonjan’omabili
Ukuma kwakhe
Umuntu omdala
Ukwethuka okusha

Buya Mgengi !
Indaba usuyizwile
UZwide umphendule isigcwegcwele
Namuhla futhi usamphendula ndodana

Izindaba ngazizwa ngesalukazi
Sona singumasala emanxiweni
Izindaba ngazizwa ngexhegu
Lona lingumasala emzileni
UMaswezisela omnyama
Wakithi kwaBulawayo
Oswezisele uZwide ngamagqanqulaUSishaya ndlondlo kaMjokwane
Ubusika nehlobo bahlukene
ObakwaNtombazi nobakwaLanga
INkonyane ekhwele phezu kwendlu
kwaNtombazi
Bathi iyahlola
Kantyi yibona abahlolayo

Uthi lwempundu oluhlala izikhova
Oluhlal’uPhungashe wakwaButhelezi
Ubhincakade waze wafunyaniswa
Ovunulel’ezimfundeni zamanzi
Izinto zakho zamuka namanzi

Mgengi pheza izitha kusehlobo
Utshani bude buzokugibanisa
UKlebe engimbone ukwehla
kwezikaMangcengeza
Kwathi kwezikaPhungashe wanyamalala

Kwakungasakhali nkomo kwaNtombazi
Inkomo yayisikhala kithi kwaBulawayo
UGasane kade lubagasela
Lugasele uPhungashe wakwaButhelezi
Lwagasela uSondaba woMthanda
Ehlezi ebandla

Lwagasela uMacingwane eNgonyameni
Lwagasela uNxaba kaMbekane
Lwagasela uGambushe emaMpondweni
Lwagasela uFaku emaMpondweni

UDlondlwane luya luhlezi
Luya ludlondlobele
Luyadla lubeke isihlangu emadolweni
Isidlukula dlwedlwe
Uhlanya olusemehlweni amadoda

Unkomo zabontu inkelenkele
Zikhungele izibongo emashobeni
UMasukwana kus’onjengeNgonyama
UMasuku ubehamba kwaMadilika
Uhlumayo lumananga ,uDlungwane
Uhlumayo lumananga lunkone
UMananga ubengelutho
UMananga ubeyinduna kwaJiyampondo

Siphuphuma simadel’imiyalo
Obhoboze isikhala emaNcubeni
Weza noMvakeli ezalwa nguDlaba
Weza noMaqobho ezalwa nguDlaba
Weza noKhwababa ezalwa nguDlaba

UMsingi wazansi wosinga nasenhla
Woze usinge lapho kushona khona ilanga
Ovuso eladla umntana osesiswini
UMavuso ubeyinduna kwaNomgabi

Odle imihlambi kungeyabahwebi
UNgelengele kalingani nantaba
Wena omkhulu kakhulu
ONgangezwe lakhe

UngangoMpehlela noMaqhawakazi
Ongangesihlahla esisokhalweni kuMaqhwakazi
Esasihlala amaNdwandwe namaNxumalo

UQangabhodiya wawoMkabayi
Ungisize Maphitha ninoNgqengelele
Umnike nkonye afunde ukukleza
Umnike ukhande lpkuzimbela

Osifu sinenqaba
UBayethe kaNdaba
UNdaba ngiyameba, ngimuka naye
Ngimbuka kwehla nezinyembezi
Kuba sengathi ngubuka isihlahla soMdlebe

IGwija likaMdlaka ligwegwe
Lijiyiza abasini bengoma
UNdaba ulududu emanxulumeni
UDlungwane ongenamthekeleli

UShaka ufumanise izilwane zimbili
Zihlangene phakathi kweNsuze noThukela
Izilwane kunguThondolozi noSihayo
Wafika waphonsa ihawu zahlukana

Ogcagce emagcekeni koPhuthile
Wadla uMsikazi koNdimoshe
Wadla umfazi mka Sukuzwayo
Wadla uSukuzwayo nendodana
UHlabuhlungu bazoshumayezana
Nabasezitheni nabasemakhaya
Uhlaza lwangayinyongo yenyamazane
UVemvane lukaPhunga noMageba
Olumabala azizinge sengathi abekiwe

UMzizima ongamathunzi ezintaba
Khona kuhlwa kuhamba abathakathi
Ubhidi elimathetha nangazinyembezi
INgqayingqayi kaPhunga noMageba *
Engiyibuke ngaze ngayejwayela
UMasengo mahla inkonyane yenkomo
Kwangixaka ukukhaba kwale nkomo
Yakhaba osengayo yadela ummbambi
Umoya womzansi womngenela
Ohleze ubangenela nangomnyango

Oth’esadla ezinye wadlezinye !
Wath’esadl’ezinye wadlezinye !
Oth’esadl’ezinye wadlezinye !
Wath’esadl’ezinye wadlezinye !
Bayethe ! Hlanga lwamakhosi !

IBinda Nkosi

IZibongo zeNkosi uSenzangakhona kaJama

IZibongo zeNkosi uSenzangakhona kaJama
IMbongi ::uTholudaba wakwaNdlovu

UMjokwane kaNdaba
Usalakutshelwa usalakunyenyezelwa
Ubhid’elimathetha ngezinyembezi
LinjengelikaPhiko waseBulawini

Inyath’ehamba
Isengama amazibuko
Injengomzingeli kumaMfekwane
Ozothebe zinhle uMjokwane
Ezidliwa ngamancasakazi

Udle umfazi umkaSukuzwayo
Wadla naye uSukuzwayo nendodana
Wamudla uMahamule kaMlomo
Wadla uNonhlambase ingqongqokazi
Esaththeth’izindaba zasesiNyameni
Wamudla uMabebetha kwaNonkokhela
Wadla uMsikazi noNdomoshe
Ingabe ubeyokwenzani kwaMabasamlilo
Lapho imihlambi yabantu iselayo
Umashwabadela kaMaqanda noNsele
Owashwabadela izindlubu
ZakwaMudli namakhasi

Udle izimfe zambili kwaSondombana
Ikhambi kodwa laphuma lilinye
Awuyi ebandla, awuyi emaDuneni
UnjengoVimba wakwaMangwekazi

Igawu bazakuliluma, bazakuliphimisa
Bakhumbule amagawu abebesi
Umlunguzi wezingoje
Izingoje zilunguzelane
Ngoba walunguza ingoje
Yomnewabo uzuvalele.

Unyaluthi omnyama kaHlayukana
Bamothe bengakayi enyangeni abakwaZulu
Umbebe kaMmama, beba simuke
Abanye basemhlane konina babelethwe
Ababelethwe ngabawoMbuso ngabawoNsele
NgabawoSicusa kaDungankomo
Intethe egolwe ngazinti zomkhonto
kwaMalandela
Yathi ukusuka yajubalala
Ungezwa bethi valela njlo Solunjalose
Kanti kabasho kuwe
Babhula unyoko uMbulazi
Yena ovalele iNgonyama endlini

Umqingo wangalitshe laseZihlalo
Umqingo wangalitshe obeyalezwa
Ngabalola izinhlendla
Thina bamaklwa singekhethe litshe
Ngiba sithi singafumana ichoba silole

UMenzi kaNdaba !
UMenzi kabongwa ngabalandakazi
Ubebongwa zinjenje zaseMqekwini
Abanye bahlezi Menzi kaNdaba
Abahleziyo ngabathetha amacala

Uthi lwempundu oluhlala izikhova
Oluhlale uPhungashe wakwaButhelezi
Lwahlala uDladlama wakwaMajola
Othe ewisa waze walililela
Ayabuya usewazeka izibongo

UNgelenge kalingani nantaba
Ubelingana nentaba yaseSikhume
Uthe ukulala wangangemifula
Uthe ukuvuka wangangezintaba
Uthe usubuya amaxhegu enyanya

UQangabhodiya wawoMkabayi
Uqabi kwezameva eNtendemuzi
Obesiyaka singamanzi endlela
UNombanga kubuya wawoPhalo

Usisa nhloko nxa abanye
Besisa izinyawo

ILanga eliphume linsizwa
Lithe liphezulu lansansa
Lifuna ukuthiwa yimizimbazimba
Ukhulume kwakuhle kwaze kwathi lwanye
Waba ngumnyama usiza nemvula

Sigqila nganhloko kuzonde intamo
Nyakamumbe kuyozonda isibili
Ongithume ngiphansi ngaya phezulu
Ngabuya nencobho ngebula ngapheka
Ndaba bayosala beshumayezana
Nabasezitheni nabasemakhaya

Godi elimnyama lakwaNobamba
Lohamba liwahila amaqakalana
Ogqamise idukumbana elikuNgcingci
Obemnyama izimpunga zombili
Unjengehlaba elikuSidubela

Waphotha intambo ende
MtakaNdaba
Wayihotha yaze yafika ezulwini
Wathi yikhona izithutha zakoMageba
Zingayikufinyelela khona
Zobathe ziyakhwela
Zaphuke amazwanyana

Amanzi aseMpembeni Ndwandwe kaNdaba
Amanzi aseMpembeni yinguqunguqu
Angiqedi nalapho ayayo
Amanye ayewuka
Amanye ayaqonsa
AnjengoQonsa wasesiGezeni
Mthombo wamanzi wakwaNobamba
Engiphuze kuwo ngaqangatheka
Ngaze ngaph’ukudliwa nazimamba
Ebezilala ehlozini nasephungweni
Imamba edle umuntu bathi iloyelwe
Kanti bazi ngeyakubo eloyelwayo

INakazi emnyama yakithi kwaNobamba
Ehamba ibanga amacala
UMunxephepha !
Nant’itshe lokukhunjulwa
Lingawa engubeni
Lizowa ehlombe
Lizophamba liwe emhlubulweni

Oye ngomnyama kwaMazolo
Wabuya ngonyezi
Amadoda aphenduka umbhejazane
Umphiwa nganxanye
Kanti kakuphiwana kuyabuyiselwana
UMkhombe ongononde wawoNonkombo
Othe ukukha wagogoda
Weza nenqumbu
Weza nenqumbulo

IBhicongo elimzimba ubuthaka
Obemzimba muhle nangendlala enkulu
Obebuso bungenandawo yokusolwa
Obemehlo angenandawo yokusolwa
Obezandla zingendawo yokusolwa
Obenyawo zingendawo yokusolwa
Obezitho zingenandawo yokusolwa
Obesiphundu simbhukwane ngezinqa
Kazi bazobukani ngamajadu
Khona beza beyinkungu
Menzi kaNdaba
Ngisho abakwaButhelezi
Siyakubadabula
NguNgoboza yedwa,
Oshe onyaweni…

IBinda Nkosi !

Popular people from Jama last name

Nathif Jama (Finance/Politics)
Kenyan banker and politician, Governor of Garissa County since August 2022. Former Senior Vice President and Head of Investments & International Banking at Sharjah Islamic Bank, and founding Managing Director of First Community Bank (Kenya’s first Sharia-compliant bank). Co-author of pioneering book on sukuk investments “Islamic Bonds: Your Issuing, Structuring and Investing in Sukuk.” Holds master’s in Islamic Banking, Finance and Management from University of Gloucestershire. [citation:6]

Popular people from Nkosi last name

Elijah Nkosi (Legal/Business)
Extensive experience in gaming and leisure industry with focus on strategic development and corporate governance. Served as Acting Judge for KwaZulu-Natal High Courts (Durban and Pietermaritzburg) in 2011, 2012, 2015, and 2017. Board member at Phumelela Gaming & Leisure Limited, serving on Audit, Remuneration, and Industry Specific committees. Holds Bachelor of Procurement Law (B Proc) and LLB. [citation:9]

TIBONGO TENDLOVUKATI TSANDZILE NDWANDWE

TIBONGO TENDLOVUKATI TSANDZILE NDWANDWE

INdlovukati Tsandzile, uLaZidze, italwa nguZidze kaNdwandwe. Yendza enkhosini Sobhuza wekucala, Somhlolo, yatala Mzamose lowendza kuLangalibalele inkhosi yemaHlubi kanye ngeNgwenyama Mswati wesibili. Beyihlala emtini waseLudzidzini, indvuna yakhona kunguSandlane Zwane.

Tsandzile lowente buhle ngekubuya etiveni
KuZwide kaYanga.
Nyawo tibovu tinjengeteligwalagwala.
Sihlahla semsinsi sihlume eLudzidzini etaleni
Sibikela indvuna Sandlane kutsi lihlobo lisesandleni.
Luhlunguhlungu lolwamila ekhatsi nesigodlo
Lwabatjatwa ngemakhosikati.
Wahloma lijozi lelibabako,
Wayawuhlasela tive takaMlambo;
Wafika wazoda kudla imihlambi yetalukati,
Watsandza kudla ematfokati.
Mncabela mbube icedza betive,
EmaKandzambili.
Nkhosi!
Ndlovukazi!

Popular people from Ndlovu last name

July Ndlovu (Mining/Finance)
Zimbabwean-born CEO of Thungela Resources, one of South Africa’s most successful coal producers. Began career as graduate trainee engineer earning R1,500 per month, rose through ranks at Anglo American Platinum. Led Thungela following its demerger from Anglo American in 2021. Under his leadership, company grew from R3 billion market cap to returning R22 billion to shareholders in four years. Earned R59.79 million in 2024. Born to peasant farming parents in rural Zimbabwe, holds degree in metallurgical engineering from University of Zimbabwe. [citation:1]

Popular people from Ndwandwe last name

Zesimdumise Ndwandwe Nxumalo (Business/Finance)
Known as “Ze” in corporate circles. Former competitive swimmer who represented South Africa. BA Law graduate from University of the Witwatersrand. Founded Uber cab business while studying, grew from one car to four cars with eight drivers. Became CEO of Ensure security company at age 25, grew workforce from 200 to several hundred. Founder of Zig Holdings investment company. Has consulted for Blue Label Telecoms, EOH, and Cell C. Board member of SA Taxi Foundation and co-owner of Vibrant Outdoor. [citation:2]

Amangwane, Hlongwane, Khanyile

Hlongwane
Sangweni, Ngwane, Masumpa, Ngwadi, Matiwane, Masingasileka,
Nduku Zinobulongwe,
Ngwane ongaweli ngezibuko owela ngezimpambosi zomfula,
Zikhali azilingani nezama xhegwana,
Mdungude, Siyane, Nqobokazi, Songobese, Gwembeshe, Mzamo, Zikhali

Khanyile
Sogoni, Sthopho othi udlinkomo kanti udlimpisi,
Umashaya umuntu aphindele lapho aphuma khona,
Mahamba kancane Sogodi,
Phondo olukhulu olwavuma kwavuma amadoda,
Shalashala elihle elithi ukuvuma ukulandula,
Ntunjwa ka Langa,
Mthiyane, Ndwandwe, Zikode, Mabhuqa, Ngwane

Amakhosi Amangwane ngokulandelana:
Somkhabase;
Mafu;
Matiwane;
Ngwadi;
Ndungunye;
Ngwane;
Tshani;
Masumpa;
Zikhali;
Ngwane;
Bambazi;
Ndungunye;
Tshanibezwe;
Maswazi (Ibamba)
Menzi

Ubukhosi
1. Alfred Mzondeni Hlongwane (Bulwer)
2. Mboneni Absolom Mavuso (St. Lucia)
3. Menzi Hlongwane (Bergville)

Other Amangwane are found in Swaziland, Lesotho, Eastern Cape, Free State, Mpumalanga and all over South Afrika, Afrika and the world.

Popular people from Hlongwa last name

Nkanyiso Hlongwa (Finance/Consulting)
Partner and Head of Johannesburg Office at The Bridgespan Group, serving philanthropy, nonprofit, and impact investing clients across Africa. Previously worked for Monitor Deloitte in corporate strategy and growth, focused on agriculture, energy, and financial services. Co-author of “Closing the Capital Gap on Impact Investment in Africa.” Holds MBA from St. Mary’s University College and Bachelor of Business Science (Honours in Economics) from University of Cape Town. [citation:1]
Bavelile Gloria Hlongwa (Engineering/Politics)
Former Deputy Minister of Mineral Resources and Energy of South Africa (2019). Chemical engineer who worked at Shell Downstream SA and Sapref. Served as non-executive board member at Dube Trade Port Corporation and National Metrology Institute of South Africa. Passed away in September 2019. Posthumously awarded Doctor of Administration. [citation:10]

Popular people from Hlongwane last name

Mzwenhlanhla Thandolwethu Hlongwane (Thando) (Technology/Finance)
Mandela Rhodes Scholar and serial innovator. Founder of Nisa Finance, using technology to help small businesses access financing, and Zaio, a tech platform providing practical experience to over 3,000 aspiring software developers. Sits on Steering Committee for UNICEF Innovation Fund and Yoma Project in Kenya. Computer Science graduate from University of Cape Town. [citation:2]

Popular people from Khanyile last name

Advocate Xolisile Khanyile (Legal/Finance)
Career prosecutor with 23 years experience. Former Director of the Financial Intelligence Centre (FIC) from 2018-2023. Served as Vice Chair then Chair of the Egmont Group. Led South African delegation at FATF meetings. Awarded Financial Crime Fighter of the Year 2022 by Global Coalition To Fight Financial Crime. Currently Director of Langelihle Consultants and member of Financial Services Tribunal. Holds B Juris, LLB, LLM and MDP from University of Free State.
Vusumuzi Phillip Khanyile (Finance/Business)
Chairman of Educational Development Trust since 1989. Co-founder of Thebe Investment Corp in 1992. Director at Shell South Africa, Vodacom SA, and FX Africa Foreign Exchange. Former Chairman of Santam Ltd (2012-2013, 2018-2021) and JD Group Pty Ltd. Holds undergraduate degree from University of Birmingham.
Nonduduzo Khanyile (formerly Kheswa) (Legal)
Co-owner of TKN Incorporated, a 100% black-owned, female-led law firm based in Morningside. Winner of the 2019 Ithala Business Achievers Entrepreneur of the Year Award, receiving R100,000 towards her business.

Royalty from Ngwane last name

Ngwane People
The Ngwane were the dominant group north of the Ndwandwe and would later become known as the Swazi. During the late eighteenth and early nineteenth centuries, they inhabited the region north of the Pongola River. Their kingdom would eventually evolve into the modern Swazi nation under the leadership of King Sobhuza I and his successors.

Page 11 of 12

Β© 2026