If you know its Meaning, Clans or History, please add it by making a comment below.
Tag: wati
Wati Clan Names, Meaning & History.
Wati surname info is currently not listed.
Mazibula Last Buywa yi humelerile eka Mazibuko Makhukho, loyi a endleke Lucia Bay loko tiko ra Mazibuko ri endla hi nkarhi wolowo, naswona sweswi a ri tiviwa tani hi vanhu lava a va ri eka vaka mangweni va angarhana. Mtirari,masuku, maswangayi exikarhi ka ndyangu wa Mabunda na vatirhela-mfumo. Mazibuko khale a a heleketiwa hi le ndzhaku, Majani eku heteleleni a ri xivongo xa Mabunda kasi Mbundaya u hundzule nhloko ya vona yi va gimboni / n’wana wa nhwanyana. Hi Musumbhunuku ni matsalwa ya voko lama hlambelaka ni ku rhurha evuxeni bya le vuxeni naswona loko mindyangu yi tikuma yi ri ya rirhandzu swinene hikuva nyimpi ya le Sweden, doroba ni ya Mazibuko ni ya maswangayi a yi nga swi koti ku fika eka tintiho ta yona. Ndyangu a wu nga lavi ku amukela xiyimo lexi ni ku vulavula hi vakokwa wa vona leswaku a va lavi ku joyina vana va vona, naswona a va nge tirhisi xivongo xa Mabunda kumbe maswangayi. Mabunda Ninweniki u ye a ya tshama eGiyani kutani a sungula xivongo lexintshwa. Leswaku hosi ya vana va vona va endla leswi fanaka, va kume mawele manharhu ya vana va Gamela, Mondaya, va funghe Nkosi, kutani va tiva vana volavo lava a va rivariwile hi ku hambana ka vona. Mtrari u vule leswaku va ta siya vana va vona hikwalaho ka xihoxo xa nala loyi, va hundzuke munghana wa vona va va xiphemu xa xiphemu xa ku lwisana. Hi kona laha va nga tsakela kona va veka thikithi eka ntsakelo.
1. Loko hi tsakela xivongo xa hina hi ri .
Khumbane
Mtirari
Matimba ya Dlayoni
Dlayoni ya Mhlaba
Mhlaba wa Hatloni
Hlatloni wa manevele
Loko swidzedze swifikile
Swita swi lava baka masuku
Loko vavila vilela
Kuxaniseka vaka
Khumbane
Ndondolobane
Ntshilani
Loko VA ololi VA olola
Vanthobeka loko
Vakhanziya nsinya bajika hirabi
Hina baka maswangayi
Hijika hiwisa
Vavula Hina
Khumbane
2. Vuvekisi bya pfumeleriwa eka Khumbane
– Munhu loyi a gayeriweke kahle a nga pfumeleriwi ku ambala swilo ku engetela kumbe ku hoxile .
– Loko nyama ya huku yi swekiwile vavasati a va pfumeleriwi ku dya ti ngngila kumbe marhumbu ya huku va fanele ku dyiwa ntsena hi vavanuna .
– Loko ku ri na nhlengeletano a ku na xilaveko xo khomiwa hi nhlengeletano ya vatirhela-mfumo va ndyangu hayi .
3 .Vanhu va ka Khumbane va fambelana na nguluve.
Hikwalaho ka leswi nhlaselo wa mpfundla a ku ri vubihi bya dyambu, leswi swi hlamusela leswaku siku ra Mandu na Kwakkaki Jagha ri hundzula mindyangu ya vona yi va leyi karhataka. Mavuthu ya Matimba ni Vavabyi va Khombo a va tshame endzhaku .
Khumbane i xivongo lexi kumekaka etikweni ra le handle. Kambe emalembeni ya (1000) ku kumiwile leswaku nghala leyi a yi ri wanuna loyi a a tshama eAfrika-Dzonga eGiyani. Naswona matiko man’wana ma nga vona matimu ya xivongo lexi Uzuzala ma teka tinhla ta xivongo ivi ma tirhisa swipachi swa wona. Overseas na le ndzhaku ka xivongo tani hi leswi matiko ya vitaniwaka .
– Mozambique .
– Namibia .
– Zimbabwe .
– Angola .
– Madagascar .
Permanish Permanish Permanish Last Bulwa .
5.Ku vonakala i xivongo lexikulu xa Tsonga .
Ku pfilunganyeka ku tolovelekile eka xivongo xa Makangola eka ku avana ka vatswari va yena .
Xivongo xa Mabunda i xa masungulo ya Afrika, ngopfu ngopfu eka tinxaka ta Vatsonga na Shangaan, leti ngopfu ngopfu ti kumekaka e dzongeni wa Afrika, kukatsa na matiko yofana na Mozambique, Afrika Dzonga, Zimbabwe, na Eswatini. Laha hansi ku na nkatsakanyo wa vuxokoxoko bya matimu ya xivongo, masungulo, na vanhu lava xiyekaka lava fambelanaka na xona:
Masungulo na Matimu
Timitsu ta Rixaka na Ririmi:
Xivongo xa Mabunda xi huma eka ririmi ra Xitsonga, leri nga xiphemu xa ndyangu wa tindzimi ta Bantu.
I xivongo lexi tolovelekeke eka vanhu va Vatsonga na va Shangaan, lava avelana vuxaka bya ndhavuko na ririmi.
Vito leri ritala ku fambelanisiwa na swivongo kumbe mindyangu, leswi kombisaka nkoka wa rixaka na vuxaka bya rixaka eka ndzhavuko wa Vatsonga.
Nhlamuselo:
Nhlamuselo leyi kongomeke ya “Mabunda” a yi tsariwanga hi ku hetiseka, kambe swivongo swo tala swa Xiafrika swi huma eka mavito ya vakokwa wa vona, tindhawu ta ntivo-misava, kumbe swiendlakalo swa nkoka.
Eka tinhlamuselo tin’wana, “Mabunda” yi nga ha fambelanisiwa na rito “bunda,” leri nga kombetelaka eka muxaka wa ximilani kumbe ndhawu yo karhi.
Ku hangalasiwa ka Ntivo-misava:
Xivongo lexi xi tele ngopfu eMozambique na Afrika Dzonga, ngopfu ngopfu eXifundzheni xa Limpopo eAfrika-Dzonga, laha ku tshamaka vanhu vo tala va Vatsonga na Shangaan.
Yitlhela yikumeka eka matiko yan’wana yale dzongeni wa Afrika hikokwalaho ka ku rhurha na vuxaka bya matimu.
Nkoka wa Ndhavuko:
Swivongo swo fana na Mabunda swi boheleriwile swinene na vumunhu na ndzhaka ya Vatsonga. Hakanyingi ma kombisa ku va wa rixaka ro karhi kumbe muganga wo karhi.
Vanhu va Vatsonga va na ndzhaka yo fuwa ya ndzhavuko, ku katsa na vuyimbeleri bya ndhavuko, ncino, na mikhuva, leswi talaka ku hundziseriwa eka tinxaka.
Vanhu lava tivekaka lava nga na Xivongo xa Mabunda
Hlompho Mabunda:
Mutlangi wa bolo ya milenge wa xiphurofexinali wa Afrika-Dzonga loyi a tivekaka swinene loyi a nga tlanga tani hi mutlangi wa le xikarhi eka Mamelodi Sundowns na xipano xa rixaka xa Afrika-Dzonga (Bafana Bafana).
U tlangeriwa hi vutshila bya yena bya vurhangeri na ku hoxa xandla eka bolo ya milenge ya Afrika-Dzonga.
Freddy Mabunda: Xitsonga:
Munhu wa ndhuma eAfrika-Dzonga, loyi a tivekaka hi ntirho wa yena eka swa vutshila na vuhungasi.
U nghenelerile eka mintlangu ya mintlangu, thelevhixini na tifilimi, a hoxa xandla eka ndhawu ya ndhavuko wa tiko.
Swilo Swin’wana Leswi Xiyekaka:
Loko xivongo xa Mabunda xinga tsariwanga ngopfu eka matimu ya misava hinkwayo, vanhu votala lavangana vito leri va hoxe xandla swinene eka miganga ya vona ya ndzhawu liya, ngopfu ngopfu eka tindzhawu tofana na dyondzo, tipolotiki, na vurhangeri bya ndzhavuko.
Mahetelelo
Xivongo xa Mabunda i xiphemu xa nkoka xa ndzhavuko na matimu ya vanhu va Vatsonga na va Shangaan. Yi kombisa ndzhaka leyi fuweke ya dzonga wa Afrika naswona yi ya emahlweni yiva xihlovo xa ku tinyungubyisa eka lava va yi rhwalelaka. Vanhu lava tivekaka vo fana na Hlompho Mabunda va tisile ku xiximiwa eka vito leri eka xiteji xa misava hinkwayo, ngopfu ngopfu emisaveni ya mintlangu. Masungulo na nhlamuselo ya xivongo lexi swi tshama swi dzime timitsu eka mindhavuko na matimu ya Vatsonga.
Hi mina Maswole wa Hlengani wa Mhlaba wa Masia wa Xiluvani wa Xidzuvudzi wa Den’we wa Ncengula wa Nkumba_pheya wa Xiribyani wa Nteyaphi wa Nyoka xoo wa Ngwenya mati. Hi vaka Xilumani xi luma na madzandza Ngwenya nkelenge xivutla na mindzheko,hi hina vo tshama ematini hi bomba hi magegetsu,hina vo fihlula ku olova hiku oka nhongani na njiya hi riphunga, vaku bvanyangeta mbuti na mhunti hi ndzhuti. Hiva ka xiyandamusi tshuri uta ri kuma mahlweni. Xilumani ngwenya.
Leave a Reply